blog

De Supply Chain lessen van Donald J. Trump

Supply chain 4515

De visie en het optreden van Donald Trump staat zo’n beetje haaks op alles wat ketensamenwerking (KSW) behelst. Omdat het implementeren van het KSW-gedachtegoed vaak moeizaam gaat, is het interessant om te analyseren welke kracht Trump als overduidelijke ‘KSW- antipool’ heeft. Immers alleen als we tegenstanders goed begrijpen kunnen we verder komen.

De Supply Chain lessen van Donald J. Trump

Het zijn barre tijden voor mensen die geloven in (internationale) samenwerking. Na het Oekraïne-referendum en de Brexit was in 2016 de verkiezing van Donald Trump tot president van de VS een derde gebeurtenis die het geloof in meer (keten)samenwerking danig op de tocht zette. Waar KSW gaat over lange termijn strategie, betere samenwerking tussen verschillende autonome partijen, duurzaamheid, het formuleren van gezamenlijke doelen en dienend leiderschap is Trump voor protectionisme, ontkent hij het klimaatprobleem, sluit hij hele bevolkingsgroepen uit en opereert vanuit een ik-gedreven leiderschap dat bol staat van de korte termijn acties.

Aantrekkingskracht

Trump is zowat de personificatie van de antithese van KSW. Daar kunnen we heel verdrietig over zijn en schande over spreken, en daartoe is ook alle aanleiding. Maar het is wellicht ook een kans om te leren. Ontegenzeggelijk schuilen er in Trump ook een aantal kwaliteiten, anders had hij het nooit zo ver geschopt. Juist door de kennelijke aantrekkingskracht van Trump beter te begrijpen, kunnen we inzichten verkrijgen over welke krachten we moeten overwinnen om KSW te kunnen toepassen. Immers, vaak leer je het meeste van die dingen die fout zijn gegaan. Daarom in deze column een paar supply chain lessen die uit deze beroerde situatie kunnen halen.

Wereldhandel

Binnen de wereld van de logistiek & supply chain wordt er vaak op gewezen dat het protectionisme van Trump (door importheffingen en het opzeggen van handelsverdragen) heel slecht is voor de wereldhandel. De gedachte dat ‘global free trade’ nastrevenswaardig is wordt in belangrijke mate gebaseerd op de klassieke ideeën van Adam Smith over de “specialisation of labor” en Ricardo’s wet van de comparatieve voordelen. In essentie komt het er op neer dat als iedereen zich concentreert op waarin die het beste is en we onderling ruilen (handelen), dat we dan allemaal beter af zijn dan dat iedereen alles voor zichzelf doet.

Afhankelijkheid

Het gevolg van een dergelijk specialisatie is natuurlijk wel dat we wederzijds van elkaar afhankelijk zijn. Hoewel dat niet alleen nadelig is (bij wederzijdse afhankelijkheid zijn partijen minder geneigd om conflicten te laten escaleren) voelt een grote afhankelijkheid van een andere partij vaak niet goed; je hebt vaak het gevoel de ‘control’ een beetje te verliezen (bij de Brexit was de slogan niet voor niets “take back control”). Daar komt nog eens bij dat als je je specialiseert dat je dan andere vaardigheden verliest.

Yuppen

Zo is in de VS in de loop van de tijd veel van de maakindustrie overgeheveld naar andere landen (Mexico, China), simpelweg omdat die landen dat beter (lees goedkoper) konden doen. Daarvoor in de plaats ontwikkelde zich in de VS een specialisatie in hightech en dienstverlening. Dat is vanuit economisch perspectief helemaal goed; immers iedereen doet waar die goed in is en dat leidt tot welvaartsgroei. Maar het is een stuk minder prima als jij zelf al jarenlang in de maakindustrie hebt gewerkt en opeens jouw baan ingepikt ziet worden door ‘buitenlanders’ en tegelijkertijd de yuppen van de banken en dotcom bedrijven in luxe ziet leven. Het is dit sentiment dat voeding geeft aan het nostalgische gevoel dat door Trump vertaald werd in “make America great again.

Actie

Vanuit de visie dat strategische samenwerking met andere partijen in de voortbrengingsketen uiteindelijk leidt tot win-win, zijn Trump’s acties onbegrijpelijk. Maar Trump kijkt niet naar de lange termijn en hij is niet zozeer geïnteresseerd in het belang van anderen (“America First”). Hij wil snel scoren bij zijn eigen achterban (zie de “executive orders”) en bepaald niet bang om zijn spierballen te laten zien. Het is onmiskenbaar dat Trump daarmee in een grote behoefte voorziet. Mensen houden van actie (“geen woorden maar daden”). En mensen bewonderen macht en eigenzinnigheid (“I did it my way”), zeker als zij ermee geholpen worden.

Trade-off

Vanuit het perspectief van KSW zijn ‘macht’ en ‘korte termijn scoren’ taboe; het gaat juist om er om vanuit een positie van gelijkwaardigheid op lange termijn gezamenlijke prestaties te verbeteren. Niet voor niets luidt het spreekwoord “alleen ga je sneller, samen kom je verder”. Het probleem is dat mensen én sneller willen én verder willen komen. En niet alleen geïnteresseerd zijn in welvaart voor iedereen, maar er zelf ook beter van willen worden. Kortom, het is geen kwestie van een trade-off, het een of het ander, maar van én-én.

Win-win

De les voor KSW is daarom dat je niet alleen je moet concentreren op strategische samenwerking en het gezamenlijk ketenbelang. Je zult ook op korte termijn successen moeten boeken voor de mensen die het dagelijks moeten doen. Anders krijg je het gewoon niet van de grond. En hoewel overleg met ketenpartners natuurlijk veel en vaak nodig is; het moet niet leiden tot oeverloos overleg (“polderen”), je moet wel snel knopen kunnen doorhakken. En je mag niet de rekening eenzijdig bij de ‘verliezers’ neerleggen; win-win is geen loze kreet maar absoluut noodzakelijk om KSW een kans te geven.

Communicatie

Een ander aspect dat opvalt uit het optreden van Trump is zijn manier van communiceren. Ongeremd en confronterend (allesbehalve ‘politiek correct’) en rechtstreeks naar de achterban (vooral via Twitter). Ontegenzeggelijk is Trump zeer charismatisch; vriend en vijand kan niet stoppen om het over hem te hebben (deze column niet uitgezonderd). En daardoor is hij in staat geweest om dwars door formele structuren heen te breken (hij had feitelijk nauwelijks support van de ‘eigen’ conservatieve partij) om zijn visie bij de mensen te laten landen.

Overtuigen

Het leidt weinig twijfel dat Trump sterk narcistische neigingen heeft (het is altijd “me” en nooit “we”). En bindt hij zijn volgers aan zich door een gezamenlijke vijand te creëren (fulmineren tegen de heersende klasse van ‘Washington politics’ en hele groepen van ‘buitenstaanders’) hetgeen vaak zeer bedenkelijk en niet zonder gevaarlijk kantjes is. In logistiek & supply chain gaat het om ‘management gebaseerd op feiten’ hetgeen zich moeilijk laat rijmen met Trump’s “fact free politics”.Maar ondertussen is Trump wel in staat om zijn achterban te ‘overtuigen’. Juist door hun taal te spreken, hun problemen te benoemen en daar op zijn manier ‘oplossingen’ voor te bieden.

Leiderschap

De les die we hieruit voor KSW kunnen leren is dat leiderschap niet alleen dienend en coachend kan zijn. Van leiders wordt ook verwacht dat ze een aansprekende visie hebben en kunnen overtuigen En waar nodig daadkrachtig kunnen optreden. Leiderschap bij KSW volgt lang niet altijd de hiërarchische lijnen en vindt niet alleen plaats op de hoofdkantoren. Er is ook een duidelijke boodschap naar, en een goede verbinding met de werkvloer nodig (“diagonaal leiderschap”). Communicatie dient gespeend te zijn van jargon en ronkende maar nietszeggende managementtaal. En moet gebaseerd zijn op een sterk waardesysteem. Maar dan natuurlijk wel een waardesysteem diametraal tegenover die van Trump staat: respect voor iedereen, omarmen van diversiteit, maatschappelijke doelen dienend en fair & rechtvaardig zijn, zelfs als dat even niet goed uitkomt.

Nodig

In zekere zin biedt Trump’s benadering een ‘makkelijke’ uitweg aan reële problemen. Makkelijk omdat er slechts ruimte is voor één perspectief, dat er geen rekening gehouden hoeft te worden met anderen, dat er alleen op korte termijn gedacht hoeft te worden en dat allemaal op moreel bedenkelijke wijze. Voor KSW is de opgave veel groter. Maar daarmee ook veel wenselijker. Michelle Obama zei het al: “if they go low, we go high.” Hopelijk overwinnen we de ‘rouwfase’ van Trump’s verkiezing snel en kunnen we daarna nog meer gemotiveerd invulling geven aan KSW. Hoe moeilijk ook, het is nu harder nodig dan ooit. Doet u mee?

Jack van der Veen geeft dit voorjaar het eerste college tijdens de Collegereeks Logistiek Management op Nyenrode. Er zijn nog een paar plaatsen beschikbaar. Schrijf u nu in.

Reageer op dit artikel