blog

Pleidooi voor tweebenige logistiek

Supply chain 1769

Kostenreductie en efficiëntie vormen al jarenlang de belangrijkste focus binnen Logistiek. Maar voor een rooskleurige toekomst wordt innovatie steeds belangrijker. Net zoals de beste voetballers tweebenig zijn zou Logistiek zich aanzienlijk kunnen verbeteren door efficiëntie en innovatie synergetisch te combineren, zegt Jack van der Veen.

Pleidooi voor tweebenige logistiek
Prof. Jack van der Veen: "Aan de hand van de LSCM-classificatie kunnen logistiek professionals hun carrièrepad uittekenen”

De wereld om ons heen is aan sterke veranderingen onderhevig en ook in de Logistiek wemelt het van de nieuwe ontwikkelingen. Denk bijvoorbeeld aan Control Towers, Internet of Things, 3D printers, Synchromodaal, Drones, Robots, Big Data en nog veel en veel meer. Ook op het managementvlak zijn er tal van ontwikkelingen zoals Ketensamenwerking, Co-makership, Agility en Sociale innovatie. Een belangrijke vraag is daarom hoe logistiek op al deze ontwikkelingen inspeelt: hoe staat het met ons innovatievermogen?

Kracht of zwakte

Hoewel de meningen verdeeld zijn tussen zij die vinden logistieke innovatie ver achter blijft en zij die vinden dat dit best wel meevalt, lijkt het toch op dat er binnen de logistiek best een tandje bij mag op het gebied van innovatie. Om te begrijpen waarom dit zo is moet wellicht eerst worden gekeken naar waar de kracht van Logistiek ligt. Immers er geldt vaak dat een ‘zwakte’ juist het tegenovergestelde van de ‘kracht’ is. Ontegenzeggelijk blinkt onze logistiek uit in efficiëntie; logistiekers zijn sterk gefocust op het realiseren van optimale routes, optimale beladingsgraden, optimale voorraden, optimale charges, enzovoort.

Spagaat logistiek: innovatie of efficiëntie 

Vaak wordt innovatie gezien als het tegenovergestelde van efficiëntie. Nieuwe producten of diensten ontwikkelen kost nu een maal veel tijd en leidt niet onmiddellijk tot verbeteringen (de zogenaamde valley of death). Andersom geldt dat als je de hele dag druk bent met presteren je weinig tijd en energie hebt om te innoveren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat logistiek vaak het gevoel heeft dat men in een spagaat zit; innovatie is natuurlijk helemaal prima maar dat gaat moeizaam samen met efficiëntie. Onderstaande tabel laat een aantal verschillen zien.

Efficiëntie Innovatie
Operationeel Strategisch
Elke dag hetzelfde Disruptief
Linker hersenhelft (logica) Rechter hersenhelft (creativiteit)
Druk, druk, druk Voeten op tafel
Control Loslaten
Thinking fast (energiezuinig) Slow thinking (vreet energie)
Convergeren Divergeren

Rechts- en linkspoten

Hoewel het in deze sportzomer misschien een ietwat pijnlijke vergelijking is, kan voetbal goed als metafoor worden gezien voor waar het in de Logistiek naar toe zou moeten. Voetballers hebben van nature een voorkeur voor trappen met hun sterkste been. Maar (uitzonderingen daargelaten) geldt dat je als je op een hoog niveau wilt kunnen meekomen je ook je vaardigheden met het andere been zult moeten ontwikkelen. Daarnaast geldt dat elk voetbalteam over voldoende rechts- en voldoende linkspoten moet beschikken om een reële kans op de overwinning te maken.

Synergie

Het belangrijkste bij tweebenigheid is dat het niet ‘of-of’ is, maar ‘en-en’; dat er synergie ontstaat tussen beide zijden (1 + 1 = 3). Door tweebenigheid is een aanvaller minder voorspelbaar en wordt die moeilijker te verdedigen en heeft daardoor meer mogelijkheden om te scoren. Het trainen van het zwakke been hoeft daarbij niet ten koste te gaan van het sterke been. Nu zijn er weinig voetballers die met beide benen even goed zijn en dat hoeft ook helemaal niet. Dit kan in het team worden gecompenseerd. Specialismen (bijv. koppen of voorzetten geven)kunnen heel nuttig zijn zolang het team daarop goed ingespeeld is. De synergie wordt dan door het optimale samenspel tussen de verschillende teamspelers gehaald.

Aandacht

tweebenig logistiekWat betekent dit voor logistiek? Ten eerste zou ingezien moeten worden dat Innovatie en Efficiëntie beide nodig zijn en dus beide binnen de logistiek ruim voldoende aandacht zouden moeten krijgen. Logistiekers zouden ‘tweebenig’ moeten worden, dus zich ook moeten ontwikkelen op het gebied van Innovatie. Dit kan als individu maar geldt zeker ook als team (afdeling, supply chain).

Elkaar versterken – drie voorbeelden:

Allerbelangrijkste is dat Innovatie en Efficiëntie elkaar lang niet altijd hoeven te bijten. Sterker nog: ze kunnen elkaar versterken. Hieronder daartoe een drietal voorbeelden.

1. Zara

Het modebedrijf Zara onderscheid zich in ‘fast fashion’; ze hebben hoog-frequent nieuwe collecties in hun winkels. Door nauwkeurig de vraag te volgen en daar razendsnel op te reageren (met behulp van onder andere geïntegreerde IT-systemen, productie in Europa, overcapaciteit voor flexibiliteit, teams van ontwerpers & logistieke mensen) kunnen ze steeds nieuwe mode introduceren (innovatief zijn) die aansluit bij de klantvraag. Ondertussen zijn bij Zara de kosten lager ten opzichte van hun concurrent omdat de voorraden in het hele systeem veel lager zijn, er veel minder nee-verkopen en overschotten zijn (zodat er geen ‘uitverkoop’ is) en er minder marketing nodig is.

2. Toyota

Autobedrijf Toyota is beroemd vanwege het Toyota Production System, oftwel Lean Manufacturing hetgeen zorgt voor ongekende efficiëntie. Maar ondertussen is Toyota ook één van de meest innovatieve organisaties ter wereld. Natuurlijk wordt dit gestimuleerd door een groot R&D budget. Maar er is meer. Bij Toyota zijn alle werknemers en toeleveranciers betrokken bij Kaizen-projecten voor voortdurende verbetering zodat een er lerende organisatie ontstaat. De R&D afdeling is in voortdurend contact met Productie & Inkoop voor de broodnodige afstemming en ‘early involvement’. Bovendien wordt productontwikkeling wordt gezien als een proces waarbinnen, net zoals bij productieprocessen, het reduceren van verspilling een leidend motto is. Kortom, Lean stimuleert niet alleen efficiëntie maar ook innovatie.

3. Dell – modulaire ontwikkeling

Computerbedrijf Dell werd beroemd met hun ‘direct sales model’ waarbij klanten rechtstreeks via internet de gewenste configuratie van hun laptop konden opgeven. Belangrijk daarbij was het assemble-to-order systeem; componenten konden efficiënt worden geproduceerd en door de modulaire opbouw van de computer konden er vele combinaties op klantorder worden geproduceerd. Later hebben vele organisaties een soortgelijk systeem toegepast. Bijkomend voordeel is dat er ook modulair kan worden ontwikkeld – zo kunnen innovaties binnen een module worden gehouden zonder dat de andere modules daar onmiddellijk op hoeven in te springen, waarmee een mooie combinatie van efficiëntie en innovatie kan worden bereikt; een techniek die bijvoorbeeld door ASML en Spotify wordt gebruikt.

Hard werken aan innovatievermogen

Concluderend: met de alleen maar Efficiëntie gaat de logistiek het in de toekomst niet redden; we zullen tweebenig moeten worden. Daarbij zullen we hard moeten werken aan het logistieke innovatievermogen.

Wat zijn uw voorbeelden en suggesties voor het versterken van logistieke tweebenigheid?

Auteur: Jack van der Veen is hoogleraar Supply Chain Management  en voorzitter van de vLm. 

Innovatievermogen

Tweebenige logistiek, dat lijkt makkelijker gezegd dan gedaan en niet iedereen is daar altijd direct toe in staat. Reden voor vLm  – de beroepsvereniging van Logistiek & Supply Chain professionals – om ‘logistiek & supply chain innovatievermogen’ tot het jaarthema 2016 uit te roepen. Op 15 juni is dit ook het thema van het vLm jaarcongres.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels