blog

Eli Goldratt: een overdenking

Supply chain

Eli Goldratt overleed zaterdag 11 juni 2011. Hij heeft de logistieke wereld aan het denken gezet door diverse publicaties van zijn hand. De bekendste daarvan zijn de boeken ‘Het doel’, ‘De zwakste schakel’ en ‘Het is geen toeval’. Een overdenking ter ere van zijn baanbrekend werk in de logistiek…

Eli Goldratt: een overdenking

In 1984 publiceerde Eli Goldratt zijn eerste boek getiteld: The Goal: A Process of Ongoing Improvement. Dit boek werd al snel een succes. In 1986 verscheen de Nederlandse vertaling onder de titel "Het Doel". Het boek was bedoeld om de duidelijk te maken wat hij voor had met het softwarepakket OPT dat hij had ontwikkeld. OPT stond voor Optimized Production Technology. Dit pakket was een soort APS-pakket waarmee op basis van de geldstroom de prioriteiten in een productieorganisatie bepaald konden worden. Het OPT-pakket was opgezet om te kunnen plannen op basis van de beste financiële resultaten. Het pakket werd geen succes, maar zijn boek des te meer.

   

Theory of Constraint

Het boek is eigenlijk niet door Eli geschreven, maar door Jeff Cox. Eli betaalde Jeff voor het opschrijven van zijn boodschap. Er zijn in de afgelopen 25 jaar meer dan 3 miljoen exemplaren verkocht in meer dan 23 talen. Vooral de wijze waarop de gevestigde regels met betrekking tot capaciteitsbenutting, de productiebesturing en de financiële administratie ter discussie gesteld werden, bleek bij een groot publiek aan te slaan. Goldratt noemde zijn benadering de Theory of Constraint (TOC). Hij gaat er in zijn theorie van uit dat het knelpunt (bottleneck) in een productieproces de uiteindelijke output van het proces bepaalt en daarmee ook de geldstroom. Door een relatief kleine uitgave is het vaak mogelijk de totale output, dus de geldstroom, te vergroten. Dus moet men er alles aan doen om het knelpunt te elimineren.

  
Goldratt heeft zijn methode om bottlenecks uit een productiesysteem te halen, uitgebreid tot een systematische werkwijze ter ondersteuning van het management. De oorzaken van een slechte prestatie zijn vaak terug te vinden in niet-technische factoren, zoals sociale of psychische aspecten. Het gaat erom de beperkingen (constraints) die de organisatie als geheel in haar functioneren belemmeren, op te sporen en te elimineren.

      

Roman en leerboek
Het boek Het Doel is meer een roman dan een leerboek te noemen. Deze roman van Goldratt gaat over het leven van de fabrieksdirecteur Alex Rogo. Hij vecht voor het behoud van zijn bedrijf (en zijn huwelijk). Het is meer dan een spannend verhaal. Het bevat een serieuze boodschap voor iedere manager die bezig is te trachten productieprocessen te beheersen en te verbeteren.

    
Goldratt wist zijn TOC-methode verder naar buiten te brengen in de zogenaamde Jonah-opleidingen. Deze opleidingen werden wereldwijd uitgerold. Het waren dure managementopleidingen. Niet iedereen was even enthousiast over zijn theorievorming. Vanuit de wetenschappelijke hoek werd hij scherp aangevallen. Men vond Eli populistisch. Daarnaast werd zijn theorie niet erkend als academisch. Zelf heb ik, op uitnodiging van Eli, in 1990 een opleiding van twee weken mogen volgen. Daar werd aan de hand Current Reality Trees en Evaporating Clouds duidelijk gemaakt hoe er een ommekeer bereikt moest gaan worden in de bedrijfsvoering. De workshop was zeer intensief en leerzaam. Het was geen methode met formules maar meer een soort modelbouw, waar de situatie in de bedrijfsvoering transparant kon worden gemaakt. Tevens biedt deze methode de mogelijkheid om verbeterprocessen te realiseren.

    

Goldratt-lezingen
De lezingen die Eli Goldratt gaf waren levendige evenementen. Eli was controversieel en provocatief. Hij daagde de zaal altijd uit om met hem in discussie te gaan.

Eli Goldratt beklaagde zich er een paar jaar terug tijdens een seminar in Amsterdam nog over het feit dat zijn model zich al talloze keren had bewezen en dat toch nog zo weinig bedrijven het in de praktijk brachten. In de praktijk kom je zijn verbetermethoden relatief weinig tegen als je het vergelijkt met het aantal verkochte boeken. Het waarom hierachter is moeilijk eenduidig te verklaren. Mijn verklaring is dat de theorie achter TOC door een ieder in de organisatie doorgrond moet worden en ook geaccepteerd. Dat is vaak moeilijk te realiseren in ketens. Daarnaast valt het op dat het vaak jaren duurt voordat theorieën breed geaccepteerd worden. Dat is onder andere ook gebleken bij het toepassen van Kaizen en Lean dat ook al dateert uit het begin van de jaren tachtig.

 

Eli Goldratt baanbrekend
Tot slot kan gesteld worden dat Goldratt met zijn publicaties baanbrekend is geweest in het denken in voortbrengingsketens. Hij heeft de moeilijke materie van het beheersen van processen in heldere bewoordingen duidelijk en eenvoudiger gemaakt. Het wordt tijd dat zijn methoden geïntegreerd worden met andere methoden en technieken. We danken Eli voor zijn bijdrage aan de het ontwikkelen van verbeterprocessen die we zo broodnodig hebben om onze organisaties productiever en winstgevender te maken.

        

Foto: Eli Goldratt (links) op APICS-congres in Florida 2000 met zijn medeauteurs Eli Schragenheim en Carol Ptak (fotograaf Hessel Visser).

    

Lees hier ook de nieuwsbriefspecial van Logistiek.nl over Goldratt…

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels