artikel

‘Iedereen moet happy zijn in de hele keten’

Supply chain 1450

“We maken meer omzet door volledig transparant te zijn”, zei Frans Pannekoek van Tony’s Chocolonely onlangs op een Logistiek Live bijeenkomst. Hier legt hij uit hoe dat gaat in de praktijk.

‘Iedereen moet happy zijn in de hele keten’
Frans Pannekoek

Supply chain manager was hij al geruime tijd. Maar sinds Frans Pannekoek (44) drie jaar geleden in dienst kwam bij Tony’s Chocolonely is hij ‘bean-to-bartender’. Dat zegt precies waar het hem en het bedrijf waar hij voor werkt om te doen in ketensamenwerking. De keten van A tot Z in de grip hebben, op een eigenzinnige manier, zelfs in de benaming van de functies.
En met een kwinkslag, ook dat.

Meer dan een marketingbedrijf

De verantwoordelijkheid van Frans Pannekoek omvat het totale proces van cacaoboon tot chocoladereep. Dat is inclusief het inkooptraject, het overleg met de coöperaties dat Tony’s Chocolonely voert over de benodigde volumes en productkwaliteit, het aansturen van de fabrikant in België, die de repen produceert en het leveren aan de diverse verkoopkanalen waaronder retailers. Alles in het hele proces is ondergebracht bij derden. Ook de logistieke afhandeling, waartoe Tony’s Chocolonely al jarenlang onderdak heeft gevonden bij Müller Fresh Food Logistics in Holten. Zelf is het bedrijf behalve bewaker van het merk vooral ketenregisseur. Meer dan een marketingbedrijf, vindt Pannekoek. “Onze missie is om chocolade honderd procent slaafvrij te maken. Het kan ook anders, vooral in de manier hoe we om gaan met cacaoboeren. Met onze aanpak maken we mensen bewust van de problemen in deze keten en we hopen zo anderen te inspireren om ook mee te doen.”

Klimaat-positieve chocoladereep
ketensamenwerking“We hebben de ambitie om een ‘klimaat-positieve’ reep te maken over twee jaar. Daar is transport een belangrijk onderdeel van. Om de uitstoot aan te pakken kijken we naar elektrisch rijden.” Frans Pannekoek ontvouwde tijdens de onlangs gehouden Logistiek Live bijeenkomst de duurzaamheidsplannen van Tony’s Chocolonely. Om zover te komen is transparantie in de keten cruciaal. Tony’s doet dat samen met Müller Fresh Food en Descartes. “We hebben we partners nodig, die open zijn over wat goed en minder goed gaat.”

Business doen zonder armoede te bestendigen

Zo is het ook begonnen in 2005 met televisiemaker Teun van de Keuken. Met een boodschap. Hij ging van start met een imposante missie om de productie van chocolade vrij te maken van slaven- en kinderarbeid. En dat voor alle chocolade wereldwijd. Door te laten zien dat het kan – een succesvolle business zonder de armoede onder West-Afrikaanse boeren te bestendigen – zouden ook andere verwerkers van cacao dezelfde stap durven zetten, is de overtuiging. Die olievlekwerking komt inderdaad op gang, te langzaam nog volgens Teun van de Keuken. Maar niet zonder succes. Tony’s Chocolonely noteerde in het laatste boekjaar bijna 45 miljoen euro omzet met een nettowinst van 6 procent. Dat is een omzetgroei van vijftig procent ten opzichte van het jaar daar voor. Ook voor dit boekjaar is dat het financiële doel. Het marktaandeel in het specifieke segment chocoladerepen is gestegen naar 17 procent en daarmee het grootste merk in het supermarktschap.

Sturen op drie flows in plaats van één

Om de missie tot een succes te brengen is transparantie in de supply chain cruciaal, zeker voor een social enterprise zoals Tony’s Chocolonely. Want het bedrijf zelf is slechts een middel om een hoger gelegen doel te bereiken. Pannekoek heeft een eigen visie ontwikkeld op supply chain gebied en hanteert dat intern als leidraad en met de partners in de keten om zijn doelen te bereiken.
“Oud supply chain denken gaat uit van één flow, de goederenstroom. Mijn team stuurt op drie flows die in de waardeketen bepalen: goederen, geld en informatie. De laatste is daarin het belangrijkste, want die stuurt de andere twee aan. Daarom bouwen we nu een virtueel platform waarop alle partijen die betrokken zijn bij deze keten aansluiten. Dus de coöperaties van boeren, de handelsbedrijven met wie we daar in Afrika zaken doen en de fabrikant Barry Callebaut in het Belgische Wieze. Doordat iedereen op dat platform de benodigde informatie plaats hebben wij zicht op de totale keten, maar de andere partijen net zo goed. We weten precies waar een partij bonen zich in de keten bevindt. De fabrikant weet precies wanneer de bonen per schip richting Antwerpen gaan. De coöperaties kunnen ook de flow volgen.”

Extra premie na lossen in Antwerpen

Dat laatste is in het business concept van Tony’s Chocolonely minstens zo belangrijk. Want op het moment dat de bonen gelost worden in de haven van Antwerpen, maakt het bedrijf de speciale premie over naar de betreffende coöperatie, die ze krijgen bovenop de aankoopprijs van de geleverde partij cacao. “Onderschat niet de waarde van het gevoel dat je daarmee geeft aan de coöperaties en de boeren die daarbij zijn aangesloten, dat ze onderdeel uitmaken van een keten. Het laat ze zien, dat ze niet zo maar uitgewisseld kunnen worden voor andere verbouwers van cacao. Want we zitten met elkaar in deze supply chain voor de lange termijn en voor een hoger doel. Wij willen bewust een wederzijdse afhankelijkheid, zodat we allemaal beter worden in wat we doen. Daar hoort een goede prijs bij.”

ketensamenwerking

‘Liever praten over value chain’
Frans Pannekoek heeft het liever over value chain dan supply chain. “Om het begrip supply chain hangt de sfeer van kostenbesparing en backoffice – achter gesloten deuren, onzichtbaar. Maar we gaan liever voor waarde-optimalisering in plaats van kostenminimalisering. We zijn niet op zoek naar laagste kostenniveau. Een hogere prijs is acceptabel als daar een andere waarde tegenover staat, die ten goede komt aan andere partijen in de keten. Onze producten zijn niet exclusief, maar wel duurder dan een gemiddelde chocoladereep. Want al te exclusief betekent weinig volume. Daar helpen we de boeren niet mee en is de impact van ons handelen te gering.”

‘Delen is voor alle partijen beter’

Het systeem waarmee Tony’s Chocolonely werkt heet Beantracker, gebaseerd op standaard software van Chainpoint, maar specifiek voor Tony’s geschikt gemaakt om cacaobonen door de hele keten heen te kunnen volgen. Dit systeem maakt het mogelijk om de ideologische gedrevenheid om te zetten in een werkend en winstgevend business model.
“Ik geloof er in dat we informatie zoveel mogelijk moeten delen, door de hele keten en met alle partijen. We willen niet als enige inzicht hebben in alle data. Sommige verladers zitten bovenop hun informatie, anderen willen er geld voor zien omdat informatie waarde vertegenwoordigt. Ik denk dat er meer waarde zit in het delen van al die informatie, dan in het angstvallig voor jezelf houden. Daar heb ik de afgelopen drie jaar erg op gehamerd en zijn we in gaan investeren als bedrijf, samen met Chainpoint. De volgende stap is dat iedereen in de keten er ook echt maximaal mee gaat werken. Het gaat nu om de executie. En nog een stap verder is dat we ook dit systeem gaan delen met andere bedrijven in deze industrie, zodat ook zij transparantie in de keten kunnen realiseren.”

Implementatie software behapbaar houden

Het blijft niet alleen bij een systeem om goederen te kunnen volgen. Eigenlijk wil Pannekoek een virtuele vertaling van de totale fysieke stroom. Daarvoor zijn EDI verbindingen nodig met klanten, logistiek dienstverlener (Müller) en de fabriek. Grote verladers hebben dat doorgaans wel op orde. Een bedrijf als Tony’s Chocolonely groeit zo sterk, dat het niet mee valt om dat allemaal voor elkaar te krijgen.
“Bovendien is de implementatie nu nog behapbaar en willen we nu investeren om de internationale groei te kunnen faciliteren ook in de toekomst. Beantracker is voor ons de ruggengraat, van bean-to-bar. Aan de klantenkant bouwen we volledige digitale interfaces, niet veel anders dan andere producenten doen met EDI, SSCC-labels en elektronische pakbonnen (DESADV). Ik weet niet of we de hele keten van voor tot achter en omgekeerd gaan koppelen. Een boer in Afrika hoeft niet te weten in welke winkel cacaobonen van zijn land verwerkt in een chocoladereep komen te liggen. We doen bean-to-bar, niet bar-to-bean. Je kunt ook doorschieten in ketentransparantie. Want om dat te kunnen doen zou je met bonen van elke coöperatie aparte productiestromen moeten inrichten met eigen cacaotanks en botertanks. Los daarvan hebben we een blend van bonen uit Ivoorkust en uit Ghana.”

Voorkeur voor werken met vaste partners

Op EDI gebied heeft Tony’s Chocolonely veel expertise binnen gehaald met Descartes als leverancier van wereldwijde oplossingen. Zeker in Amerika heeft dat enorm geholpen om daar een positie te krijgen bij de retailers. “Met hen hebben we dit traject heel goed geregeld op basis van de laatste stand van de techniek en internationale standaarden. We werken nu twee jaar met hen samen. Het netwerk in zowel Europa als Amerika gaan we verder uitbreiden, ook met andere berichten.”
De samenwerking met Müller dateert al vanaf 2007 voor de Nederlandse markt en als logistiek dienstverlener voor opslag en verzending. Het bedrijf in Holten bouwt aan een nieuw distributiecentrum. De producten van Tony’s Chocolonely verhuizen straks van gekoeld naar geconditioneerde opslag. Dat vraagt nog een paar aanpassingen in de stromen. Bovendien wil Pannekoek graag overstappen naar poolpallets. “We zitten ook wat betreft de keuze van logistiek dienstverlener in een lange termijn partnership. Ik zie veel waarde in het werken met een vaste partij, waar we een mooie toekomst mee kunnen opbouwen. Iedereen happy in de hele keten, daar gaat het ons om.”

‘Beetje gek moet je wel zijn’

Dat past in de vernieuwde missie, die eind vorig jaar is aangescherpt. Pannekoek praat over ‘creating a shared value chain’ met als onderdeel daarvan een ‘Seriously Crazy Collective’, wat een platform moet worden voor alle leveranciers en dienstverleners. Serieus betekent in dit verband de best-in-class waar het bedrijf graag mee werkt. Crazy is ook van belang, namelijk gek genoeg om echt dingen voor elkaar te krijgen om meer dan alleen winst maken. “Misschien niet zo gek als wij, maar toch.” Het collectief moet er toe bijdragen, dat iedere partij de ruimte krijgt en de ondersteuning van anderen om te doen wat zij willen doen aan bijvoorbeeld duurzaamheid. Dat is dan ook de plek om ervaringen met elkaar te delen. Met of zonder Tony’s.
“We realiseren ons goed dat we ver gaan in wat we van hen vragen. En we willen ook heel graag chocolade verkopen. Dus hoe houden dat allemaal in evenwicht? Daar kunnen we samen een antwoord op vinden. Moet je daarvoor een beetje gek zijn? Misschien zijn we wat meer ‘besmet’ als social enterprise met duurzaamheid en het bestrijden van armoede. Maar geloof me: dit is het nieuwe normaal. Dus ik noem het liever smart investment.”

Reageer op dit artikel