artikel

De EOQ formule – het geheim van productie- en bestelseriegrootte

Supply chain Premium

De EOQ formule – het geheim van productie- en bestelseriegrootte

Het bezitten, onderhouden en managen van voorraad is duur en kost veel tijd. Aan de andere kant moet je wel genoeg op voorraad hebben liggen om goede service te kunnen leveren aan je klanten: geen voorraad, geen deal.



Uit: Logistiek Magazine, februari 2014



Dit artikel gaat over een onmisbare voorraadmanagementvariabele: de economic order quantity (EOQ). De voorraadhoogte is sterk afhankelijk van de hoeveelheden die je per keer bestelt of produceert. Aangezien deze ook de frequentie van bevoorrading bepalen, beïnvloeden ze daarnaast de performance van de dagelijkse supply chain operations. Daarom is het belangrijk dat je de optimale productie- en bestelseries van de artikelen bewust afstemt op de productieafdeling of leverancier. Het zal waarschijnlijk niemand verbazen dat in de praktijk de seriegrootte niet wordt bepaald door de bedrijfsstrategie (zoals het zou moeten zijn), maar opgelegd wordt door je leverancier of nog erger; dat niemand weet waarom dat specifieke getal er staat.

Buitenproportionele series veroorzaken zeer dure en te hoge voorraadniveaus, met onnodige risico’s op het gebied van veroudering, bederf en de benodigde opslagcapaciteit. Aan de andere kant leiden te kleine series tot onder andere grote inslag-, transport-, administratie- en kwaliteitscontrolekosten. Wanneer je met de juiste seriegrootte werkt, verlaag je de operationele uitgaven, terwijl je de ROI een boost geeft. Dit leidt tot een integrale optimalisatie van je totale supply chain kosten.

Focus op de belangrijkste kosten

Bedrijfsmanagers stellen vaak dat ze hun voorraad gefinancierd hebben met eigen kapitaal, of zien het hebben van een voorraad als een gegeven last. Dit betekent niet dat je deze kosten zomaar kunt negeren wanneer je beslissingen maakt omtrent de optimalisatie van je voorraad. Stel je eens voor dat je bedrijf geen voorraad zou hebben: welke investeringen, risico’s en uitgaven zouden er niet zijn? Hoeveel mankracht, tijd, problemen en moeite zou dit dagelijks schelen?

Men realiseert zich vaak niet dat met het verwerken van één batch of serie vele verschillende processen gemoeid zijn. Neem bijvoorbeeld een fabriek: wat kost het om één enkele batch te produceren? Je moet de juiste grondstoffen selecteren en verzamelen, een productielijn opzetten, omgaan met start-upproblemen, enzovoorts. Hetzelfde geldt voor bedrijven die enkel logistieke services bieden en voorraad houden: wat zijn de kosten van het ontvangen, controleren, en inslaan van goederen?

Rekening houden met staffelprijzen

Naast kosten voor het houden van voorraad en seriekosten, hebben ook inkoopkosten een grote invloed op de totale supply chain kosten. In de praktijk is er vaak een relatie tussen de seriegrootte en de inkoopprijs: hoe meer je bestelt of produceert, hoe hoger de korting of hoe lager de productiekosten. Om de seriegrootte met de laagste totale kosten te bepalen, dien je alle seriegroottes en de daarbij horende kortingen/stukprijs in acht te nemen. Denk eraan dat de hoogste kortingen niet automatisch leiden tot de laagste totale kosten.

Vergeet de andere kosten niet

Hoewel de traditionele EOQ-formule enkel een afweging maakt tussen voorraad- en seriekosten, is er in de praktijk nog een aantal belangrijke aspecten en kosten. Seriegroottes bepalen namelijk in grote mate het gebruik en de efficiëntie van transport, inslag- en opslagwerkzaamheden en de bezettingsgraad van de productiecapaciteit. Wanneer je de juiste seriegroottes gebruikt – zoals palletlagen, complete pallets of zelfs hele vrachtwagens vol – kun je excelleren op het gebied van efficiëntie. Je profiteert optimaal van je geïnvesteerde kapitaal in operations en productie door de juiste balans te vinden tussen het aantal aanvulregels en de seriegrootte.

Transportmanagement is een goed voorbeeld: je kunt de voorraad verlagen door snellere vormen van transport te gebruiken die het mogelijk maken om sneller te schakelen en kleine hoeveelheden te bestellen. Op het eerste gezicht lijkt dit duurder – je transportkosten nemen immers toe – maar uiteindelijk kan blijken dat je totale voorraad- en supply chain kosten afnemen en je financiële positie dus beter wordt.

Kort samengevat: om je supply chain kosten te minimaliseren moet je focussen op de kosten voor het houden van voorraad en seriekosten. Daarbij dien je ook rekening te houden met andere supply chain kosten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan wanneer deze onverwachts en snel toenemen.

Wat kost een afwijking?

Het exacte resultaat van de traditionele EOQ-formule (Harris, 1913; Wilson, 1915; en Camp,  1922) is niet altijd direct toepasbaar in de praktijk en kan zelfs leiden tot een significante toename van andere supply chain kosten. Het is daarom belangrijk te weten wat de consequenties zijn wanneer je zou afwijken van de optimale seriegrootte. Wanneer je een seriegrootte van 30 procent meer of minder toepast, zullen de totale kosten met slechts 5 procent toenemen. Dit gegeven kun je gebruiken bij het optimaliseren voor andere relevante supply chain kosten. Opslag en transport kunnen geoptimaliseerd worden door logistieke eenheden toe te passen, zoals palletlagen of volle pallets. Je kunt ook je magazijn efficiënter inrichten, bijvoorbeeld door een betere allocatie van artikelen aan palletplaatsen, legbordstellingen of specifieke bakken.

Conclusie: als je bereid bent energie te steken in de optimalisatie van productie- en bestelseries, nemen de voorraadrisico’s af, terwijl je efficiënter kunt werken.

Bart van Gessel (24)

In 2012 behaalde Bart zijn Master in Operations Management & Logistics (TU Eindhoven). Sindsdien is hij werkzaam bij Slimstock, waar hij medeverantwoordelijk is voor de doorontwikkeling van de voorraadoptimalisatiesoftware Slim4. Daarnaast houdt hij zich bezig met de borging, verspreiding en ontwikkeling van kennis(producten) op het gebied van operations en supply chain management. Het analytisch, pragmatisch en kwantitatief benaderen (en oplossen) van complexe logistieke vraagstukken is zijn passie.

Reageer op dit artikel