artikel

Klantordergestuurde productie: duurzaamheid, innovatie en inzicht belangrijker

Supply chain

De Nederlandse klantordergestuurde maakindustrie ziet zich voor een aantal uitdagingen gesteld. Positief is dat het glas voor sommige bedrijven meer dan halfvol is. Denk aan ASML, recent benoemd tot vlaggendrager op het gebied van innovatiekracht. Maar wat zijn de belangrijkste uitdagingen om in bijvoorbeeld 2020 nog steeds succesvol te zijn? Duurzaamheid in de logistieke keten is er daar in elk geval één van.

Klantordergestuurde productie: duurzaamheid, innovatie en inzicht belangrijker

ASML werd recent behoorlijk in het zonnetje gezet. De Financiële Telegraaf bestempelde het bedrijf dat ooit startte als joint-venture van ASMI en Philips als hét toonbeeld van innovatiekracht en een voorbeeld voor andere bedrijven. De onderneming zou mede hebben bijgedragen aan het stijgen van Nederland naar de vijfde plek op de lijst van meest concurrerende economieën in de wereld. Blijkbaar zijn innoverende producerende bedrijven belangrijk voor een goede notering. Opvallend aan ASML is dat de grootte van de chipsmachines toeneemt, naarmate de chips kleiner worden. 

Levert service geld op voor productinnovatie?
Toch heeft de klantordergestuurde maakindustrie absoluut een aantal uitdagingen op de agenda staan waarop het moet inspelen om ook in 2020 succesvol te zijn. Holle frasen als ‘meer doen met minder’ zijn niet langer toereikend. Meer service bieden is leuk, maar in hoeverre levert dit ook voldoende op om in productinnovatie te blijven investeren? En hoe zit het met de rol van ICT, de mogelijkheden die IT-tools zoals ERP en planningoplossingen bieden?

Duurzaamheid, innovatie, klantgerichtheid en ICT
Duurzaamheid en innovatie, zijn samen met klantgerichtheid en ICT de belangrijkste aspecten waarmee klantordergestuurde productiebedrijven zich bezighouden. Dat blijkt uit gehouden interviews voor dit artikel, een recent uitgevoerd onderzoek door een ICT-leverancier en reacties op een Logistiek.nl  LinkedIn posting. Duurzaamheid en innovatie zijn ook voor directeur operations René Weltevrede van Smit & Zoon de belangrijkste focuspunten naar de toekomst toe. “Het zijn de punten waarmee we ons de komende jaren kunnen onderscheiden.” Duurzaamheid en innovatie staan met vette letters geschreven in het businessplan voor de komende vijf jaar. Smit & Zoon mikt op kleine volumes producten met toegevoegde waarde. “Bijvoorbeeld voor de automotive sector, waarvoor we producten leveren die de kwaliteit en levensduur van lederen bekleding verbeteren”, aldus Weltevrede.

Waarde toevoegen aan product uit afval
Door de focus te verschuiven naar duurzaamheid, snijdt het mes nog de nodige jaren aan twee kanten voor Smit & Zoon. “We maken leerlooierijprocessen milieuvriendelijker en voegen waarde toe aan leer, iets wat in feite uit een afvalproduct gemaakt wordt”, aldus de directeur Operations. De keuze heeft het bedrijf uit Weesp geen windeieren gelegd. In de afgelopen twee jaar nam de omzet van lederchemicaliën met veertig procent toe. Winstcijfers zijn niet bekend gemaakt.

Al vroeg haalbaarheid en potentiele waarde bepalen
De nadruk op duurzaamheid kan echter alleen geld opleveren als Smit & Zoon slimme keuzes maakt. “Slechts een deel van R&D-projecten levert geld op. Door projecten in fasen op te knippen en elke fase langs de meetlat te leggen zien we snel waar we wel of niet onze energie in moeten steken. Die methodiek heeft zijn toegevoegde waarde bewezen.” Deze methodiek om innovatie te ondersteunen heeft de naam ‘stage gate’ en is ontwikkeld door Dr. Robert G. Cooper. “Het helpt ons bij het maken van de juiste keuzes voor nieuwe producten, door al in een vroeg stadium de haalbaarheid en de potentiele waarde ervan te bepalen.” In de productieomgeving zelf wordt daarnaast gewerkt volgens de Lean-principes. “Ook voor ons als niet al te groot bedrijf is de invoering van World Class werkprocessen belangrijk.”

Loonkosten kunnen relatief afnemen
Hessel Visser, momenteel onder andere actief als verbeterpartner bij  diverse bedrijven gaf in een reactie op de LinkedIn-oproep van Logistiek aan dat er nog voldoende kansen liggen in Nederland, waar het aankomt op de toekomst van klantordergestuurde productie. “We moeten die bedrijven echter wel supporten vanuit overheid en onderwijs. Kijk naast ASML eens naar de machine-industrie voor de food-branche. Nederland is nummer één in de wereld op het gebied van alles wat met het ei en de kip te maken heeft. In die industrie wordt veel innovatie toegepast en je ziet er veel Lean en andere verbeterprocessen.” Volgens Visser is het slim spelen met het klantenorderontkoppelpunt, kortweg KOOP, daar een voorbeeld van. Dit biedt bedrijven kansen om effectiever te werken en kosten te drukken. “Combinaties van veel innovatie en een hoge graad van automatisering bij metaalbedrijven laat zien dat de directe loonkosten relatief afnemen. Sterker nog: we produceren klantenordergestuurd veel sneller, betrouwbaarder en goedkoper dan in het Verre Oosten.”

2020 is realistisch ijkpunt
De opkomst van China en in haar kielzog andere en nog goedkopere landen, betekende voor behoorlijk wat Nederlandse klantordergestuurde bedrijven de nekslag. Toch zijn er nog legio, veelal specialistische, bedrijven over die, dankzij een aanhoudende concurrentiedruk vanuit het Verre Oosten, stuk voor stuk genoodzaakt zijn om na te denken over de juiste strategie voor de toekomst. Daarbij is 2020 een realistisch ijkpunt.

Tweedeling in sector machinebouw ontstaan
De afgelopen jaren is er volgens Arjan Bakx, voorheen werkzaam bij producent SEW Eurodrive en groothandel Eriks een tweedeling in de hele Nederlandse machinebouw ontstaan. Volgens hem dreigt Nederland enerzijds aan de onderkant, denk aan componenten / commodities, te duur te worden. Anderzijds zijn de Nederlandse bedrijven aan de bovenkant, denk aan oplossingen /  projecten, niet goed genoeg. Maar consequente toepassing van Agility en de Lean-filosofie kan dit tij keren. Bakx: “Dat betekent zonder verspilling voldoen aan klantvragen als levertijd, flexibiliteit en betrouwbaarheid. Kun je dat niet, dan is dat niet Lean maar vaak of ‘organisatorische obesitas’ of ‘organisatorische anorexia’.” In het geval van Bakx ging het om de markt zo goed mogelijk te bedienen tegen zo laag mogelijk kosten inclusief de toepassing van een aan de service gerelateerde prijsmodel. “Uitgekiende logistiek moest die optimale kosteneffectiviteit mogelijk maken.” Voor de groep klanten die niet per sé uit is op de beste prijs/leverservice, maar aanklopt vanwege de beste engineering, bood SEW onder Bakx ook oplossingen. “Iedere klant die een oplossing koopt, denk even aan het huis, keuken of badkamer, heeft dezelfde doelen: in één keer goed, volgens de specificaties dus, op tijd en binnen het budget. Voor het kunnen voldoen aan deze eisen voor de bovenkant van de Nederlandse markt ziet hij nog wel enkele uitdagingen. Daarmee staat Bakx overigens niet alleen, de uitdagingen zijn ook in een rapport van ICT-leverancier Qurius te vinden. In het document met de titel ‘Efficiency in de manufacturing’, is een aantal uitdagingen te vinden waar make-to-order en engineer-to-order producenten in de nabije toekomst mee te maken krijgen.

Succes afhankelijk van innovatie en communicatie
Uitdagingen waarvoor bedrijven in de klantordergestuurde maakindustrie zich gesteld zien, en die van groot belang zijn voor het succes in de toekomst, zijn vooral terug te voeren op informatie dan wel communicatie. Er is een groeiende interesse in het gebruik van ERP. De meeste bedrijven erkennen dat een zekere mate van automatisering in de backoffice noodzakelijk is, al dan niet voor het beschikbaar hebben van managementinformatie. Belangrijker is misschien nog wel dat automatisering ondernemingen in staat stelt om verbanden te leggen tussen ontwikkelingen.

‘ICT is nodig, ook bij Lean-processen’
Rob Kwikkers leverde enkele maanden terug al eens een bijdrage aan de discussie over wel of geen Lean-denken bij productiebedrijven en de toenemende rol van IT. Ook Kwikkers ziet, net als Bakx, toegevoegde waarde voor Lean-denken. Kwikkers: “Het speelt een belangrijke rol: je concentreren op wat je de klant aan toegevoegde waarde levert, de ballast overboord zetten, de boel netjes opgeruimd houden.” Toch plaatst de partner bij IPL een kanttekening bij Lean. Hij noemt klantordergestuurde logistiek te complex voor Lean. Bovendien, zo schrijft hij: “Het aansturen van deze processen gaat niet zo eenvoudig als in de simplistische voorbeelden van Lean wordt voorgesteld, daarvoor is ICT nodig.”

‘IT goed middel om waardeketen in beeld te brengen’
Uiteraard kan Erwin Berends, bij Microsoft werkzaam als Industry Technology Specialist Manufacturing AX, zich vinden in de resultaten uit het onderzoek en de opmerkingen van Weltevrede en Kwikkers. Toch toont hij zich in een reactie van zijn realistische kant. Hij constateert, net als zichtbaar is in het rapport, dat de interesse voor IT onder producerende bedrijven groeit, maar ziet hiervoor wel een andere reden: “IT-implementaties zijn beter te behappen voor bedrijven. IT-oplossingen zijn een goed hulpmiddel geworden om de waardeketen in kaart te brengen.” IT helpt bij het meten van wat bedrijven doen, is de mening van de Microsoft man. “Dit soort bedrijven heeft er baat bij door workflow processen te visualiseren en de flexibiliteit te vergroten. De dwingende rol van IT behoort daarbij tot het verleden, hij is nu meer faciliterend.

Meer resultaat bij forecasting dan planning
IT zal klantordergestuurde bedrijven meer helpen bij forecasting dan bij het daadwerkelijk plannen van de productie, denkt Berends. Toch ziet hij in de komende tien jaar wel een groeiende rol voor IT bij juist dit aspect van de bedrijfsvoering. “Cloud computing kan daarbij helpen, door stukken software in de cloud aan te wenden voor het ondersteunen van de planning. Ook kan de cloud worden ingezet als een stuk tooling om data te analyseren. Tenslotte biedt dit natuurlijk kansen voor het eenvoudiger uitwisselen van data tussen verschillende systemen.” De mogelijkheden die IT de Nederlandse klantordergestuurde bedrijven biedt, zijn daarmee niet uitgeput. Berends ziet kansen om de efficiëntie te verbeteren door middel van het automatiseren en bijhouden van administratieve verplichtingen. 

‘Artikel moet niet ophouden bij eindproduct’
Waar het innovatie aangaat moeten producerende bedrijven volgens Berends de wereld benaderen zoals ze IT in hun privésituatie benaderen: voor innovatieve doeleinden. “De consumization van IT, waarbij nieuwe producten de wereld innoveren, zou ook voor productiebedrijven als voorbeeld moeten gelden. Service hoort daar vanzelfsprekend bij. Je bedenkt bovendien eerst hoe je ergens mee wilt werken en pas daarna ontwikkel je precies datgene wat erbij past. En ook moet een artikel niet ophouden bij het eindproduct, er is meer, zoals service en doorontwikkeling.”     

Gebruik modellen en scenario’s zal toenemen
Opvallend is dat Berends automatisering niet zo snel een doorslaggevende rol ziet spelen bij de planning van productie. Realisme ligt hieraan ten grondslag. “Het plannen van productie moet vooral door een slimme vent gebeuren, IT kan er uiteraard wel bij helpen. De planner wil info real-time, zodat hij sneller beslissingen kan nemen. Ook maakt het minder uit waar personeel zich bevindt.” Maar ook in 2020 zal de slimme planner nog bestaan, wel zal deze meer met modellen werken. Weltevrede sluit zich hierbij graag aan. “IT is belangrijk omdat je er optimalisatieslagen mee kunt maken. Denk aan voorspelbaarder vraag, des te beter de forecast. Vooruit denken en een strategisch groeipad uitstippelen helpt daarbij, want wil je echt effectief kunnen zijn heb je wel een zekere schaalgrootte nodig. En dat zullen bedrijven, net als wij het hebben gedaan, veelal zelf moeten doen door kansen te pakken of slim je marktaandeel te vergroten. Van een consolidatieslag is niet bepaald sprake in onze branche.”

 


Lees meer in onze kennisbrief over de klantordergestuurde maakindustrie (sept 2012)

Reageer op dit artikel