artikel

Oud geld’ in een moderne distributieketen

Supply chain Premium

Oud geld’ in een moderne distributieketen

De Nederlandsche Bank (DNB) werkt hard aan veiligheid en besparingen in de chartale distributieketen. Wim van Workum, manager Cash Operations bij DNB gaat in dit artikel in op de logistieke ontwikkelingen in deze keten.

Met de term ‘oud geld’ in de kop van dit artikel zet ik de lezer waarschijnlijk op het verkeerde been. Girale betaalvormen zijn echter de afgelopen jaren gemeengoed geworden en daarbij dienen zich nieuwe vormen van mobiel betalen aan. Het bankbiljet wordt daarom soms ook ‘het oude geld’ genoemd.

     

Bankbiljet is hightech

Los van de toekomstvisie over een bankbiljet-loze maatschappij (mij is overigens al jaren ook een papierloos kantoor beloofd…) durf ik de stelling te verdedigen dat het bankbiljet allerminst een oud product is. De ontwikkeling van het bankbiljet is hightech, samen met de Europese Centrale Bank (ECB) en centrale banken uit de eurolanden werkt De Nederlandsche Bank aan de ontwikkeling van veilige biljetten mede om de valsemunters in een voortdurende strijd een paar stappen voor te blijven maar ook wordt er hard gewerkt aan het verduurzamen van (het gebruik van) Euro-bankbiljetten.

          

In goed overleg met alle belangenorganisaties werkt DNB actief aan een veilige en efficiënte inrichting van het betalingsverkeer. Een stabiel financieel stelsel is sterk afhankelijk van een veilig en betrouwbaar betalingsverkeer. Iedereen moet probleemloos in winkels kunnen betalen en vanaf huis via internet of papieren betaalopdrachten geld naar derden kunnen overmaken. En de hoogwaardige betalingen tussen financiële instellingen onderling moeten veilig en zonder storingen verlopen. Voor de Nederlandsche Bank staat hierbij de vraag van marktpartijen en consumenten voorop. DNB streeft naar een betrouwbaar, veilig, efficiënt en toegankelijk betalingsverkeer of dat nu in girale vorm of in de vorm van het good old bankbiljet wordt gevraagd.

        

Chartaal versus giraal

De discussie over chartaal (bankbiljetten en munten) versus giraal heeft wel een extra prikkel gegeven aan het in samenwerking met de banken voortdurend kijken hoe de chartale logistiek zo efficiënt als mogelijke ingericht kan worden. Dit heeft de distributieketen of zoals wij het noemen de cash-cycle in Nederland in de afgelopen jaren behoorlijk doen veranderen en klaar met veranderen zijn we nog lang niet. Van oudsher is de Centrale Bank verantwoordelijk voor de distributie van bankbiljetten. Bankbiljetten die goed beveiligd zijn tegen namaak en regelmatig worden gecontroleerd zijn essentieel voor het vertrouwen in ons geld.

       

Cash-cycle

Het oermodel van de cash-cycle in Nederland hield in dat elk bankbiljet ontvangen bij een bank (door afstortingen van bedrijven of transacties met particulieren) naar DNB werd getransporteerd om daar op echtheid en geschiktheid voor hercirculatie (schoon/vuil) te worden gecontroleerd. Daarna werd het weer aan de banken afgeleverd (schoon) of vernietigd (vuil) en zonodig vervangen door nieuwe biljetten. Nog rond de eeuwwisseling had DNB daartoe in elke provincie een bankkantoor als logistiek tussenstation voor de sorteerfunctie die bij DNB in Amsterdam wordt uitgevoerd. Elk bankbiljet, of dat nu was uitgegeven in Groningen of in Maastricht kwam hierbij (meerdere malen per jaar) in Amsterdam terecht en legde even zovele keren deze soms lange weg af terug naar de banken en uiteindelijk het publiek.

            

Logistieke traject gewijzigd  

In een aantal stappen is het logistieke traject in goede samenwerking met de markt wezenlijk gewijzigd. Momenteel heeft DNB geen bankkantoren meer in het land maar komen ook lang niet alle bankbiljetten terug naar Amsterdam om daar gecontroleerd te worden. De banken hebben regionale sorteercentra ingericht waar wordt vastgesteld of bankbiljetten (regionaal) gerecirculeerd kunnen worden. Een volgende stap is dat banken hierbij samenwerkingsverbanden aangaan waarbij in sorteercentra wordt samengewerkt. De oprichting hiertoe van Geld Service Nederland (GSN) is hiervan de meest recente ontwikkeling.

         

Buffervoorraden

Door deze ontwikkelingen neemt het aantal bankbiljetten dat naar Amsterdam wordt vervoerd sterk af. Waar dit een aantal jaren geleden nog zo’n 2 miljard bankbiljetten per jaar betrof is dat momenteel nog maar ruim 400 miljoen stuks. Het onder voorwaarden kunnen aanhouden van buffervoorraden waarvan de tegenwaarde (gedekt door bij DNB gedeponeerd onderpand) op de DNB rekening van de banken beschikbaar is, draagt bij aan de beperking van het aantal transport bewegingen. Een andere belangrijke stap was het mogelijk maken dat banken binnen de sorteercentra kunnen ‘matchen’, bijvoorbeeld als bank A vandaag biljetten van 50 Euro biljetten over heeft waar bank B morgen bankbiljetten van 50 euro nodig heeft.

      

Waarschijnlijk komt de vraag bij u op hoe hierbij de eerder verwoorde doelstelling van DNB van een veilige en schone bankbiljetten circulatie wordt geborgd. In plaats van alles zelf centraal te controleren zijn er op basis van ECB richtlijnen voor de hercirculatie van bankbiljetten kwaliteitseisen vastgelegd in met banken gesloten overeenkomsten. Deze omvatten afspraken over criteria waaraan het recirculeren moet voldoen. De hiervoor gebruikte processen en apparatuur worden regelmatig door DNB gecontroleerd.

       

Het streven is dat alleen vuile bankbiljetten en seizoensoverschotten bij DNB in Amsterdam worden aangeleverd. Een enorme besparing in tranportbewegingen, goed voor zowel de veiligheid van de chartale keten als het milieu.

 

 

Symposium Het Doel: vrienden of vijanden? 

  

Het Doel houdt het symposium ‘Supply Chain Risk Management en flexibiliteit: vrienden of vijanden?’  

op woensdag 29 juni in de Verkadefabriek in Den Bosch.

 

Wim van Workum, Manager Cash Operations bij De Nederlandsche Bank zal op het symposium nader ingaan op de ontwikkelingen in de chartale distributieketen. Ander sprekers zijn Prof. Dr. Walther Ploos van Amstel (dagvoorzitter), Gert Geeve (Manager Logistics, Huisman Equipment BV), Brigade Generaal Jan Broeks, Theo Rosenberg (Logistics Manager Fuji) en Dr André Wolff, Chef de Clinique afdeling Anesthesiologie, UMC St Radboud. Meer info…   

 

Reageer op dit artikel