artikel

ERP voor machinebouwers

Supply chain Premium

In de machinebouw worden productspecificaties pas concreet nadat de order is geaccepteerd. Dit leidt tot grote onzekerheid in materiaalbehoefte, capaciteitsbehoefte en doorlooptijd, zegt adviesbureau IPL. ‘ERP is daarbij best beperkend’, zegt machinebouwer Odme.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in IT Logistiek op 1 maart 2005.

In Nederland treffen we een ruime schakering aan van bedrijven die machines ontwikkelen, produceren, verkopen en servicen. Ze worden meestal gewoon machinebouwers, maar ook wel OEM-ers genoemd. Vele van hen hebben klanten in de hele wereld. Voorbeelden zijn producenten van bakkerijmachines, waterzuiveringsinstallaties, verpakkingsmachines, machines voor afvalverwerking en pick & place-machines. Het gaat om complex samengestelde producten, die veel kennis vragen over de processen van de afnemer, waarbij het inkoop- en productieproces veel coördinatie vragen en het testen en monteren een essentieel onderdeel vormen van het totale proces.

           

Lange levertijden

De belangrijkste uitdaging voor deze bedrijven is hoe klantspecifieke eindproducten te leveren tegen een acceptabele prijs en met een korte levertijd. Veel van hen zijn ooit begonnen als ‘de smid op de hoek’, die in staat was om een grote variëteit aan oplossingen te realiseren. Na enige tijd ontstond al dan niet bewust een vorm van specialisatie; de geboden producten werden steeds geavanceerder en de doorlooptijden langer. De traditionele besturingsvorm is Engineer-to-Order.

Opdrachtgevers krijgen steeds meer moeite met lange levertijden. Gevolg is dat veel machinebouwers een vorm van standaardisatie zijn gaan toepassen, zodat meer hergebruik mogelijk is van bestaande oplossingen, en in het specificatieproces sneller duidelijk wordt welke onderdelen en modules nodig zijn. Daardoor ontstaat tijd voor uitbesteding en is het bedrijf in staat voorraden aan te leggen. Gevolg is dat we heden ten dage bij machinebouwers allerlei mengvormen van Engineer-to-order, Assemble-to-order and Make-to-order tegenkomen.

         

Netwerken

Door de toenemende complexiteit van de producten is het niet meer mogelijk om alle kennis in eigen huis te hebben; de machinebouw is op zoek gegaan naar specialisten met kennis op deelgebieden. Zo zijn tal van samenwerkingsrelaties ontstaan met modulebouwers en toeleveranciers op het gebied van collaborative engineering en produceren. De ketencoördinatie binnen deze netwerken is daarmee van cruciaal belang geworden.

       

Voornaamste proceskarakteristiek binnen de machinebouw is dat een gedeelte van de specificatie van het eindproduct pas wordt vastgesteld nadat de order is geaccepteerd: er is dus sprake van onzekerheid qua materiaalbehoefte, capaciteitsbehoefte en doorlooptijd. Het goed kunnen inschatten van deze onzekerheden in combinatie met flexibiliteit vormen de basis voor succesvol opereren.

      

Eén van de sleutels tot succes is het hebben van een heldere productstructuur en een goed versiebeheer op de componenten/modules in deze structuur. Deze heldere productstructuur is de basis voor het handelen van de gehele organisatie: verkoop weet de kaders waarin kan worden aangeboden, engineering weet wat standaard is en wat klantspecifiek moet worden ontwikkeld, en productie/logistiek weet wat de gevolgen zijn voor de materiaalplanning. Dit kan de onzekerheid drastisch reduceren.

        

Commerciële calculatie

Bovenstaande proceskarakteristieken en de geschetste ontwikkelingen leiden tot een aantal voor machinebouwers bepalende eisen voor een ERP-systeem. Deze spelen vooral op de deelgebieden verkoop, engineering, service, orderacceptatie en projectmanagement.

Binnen het verkoopproces speelt de commerciële calculatie een belangrijke rol. Binnen de calculatie wil men een structuur kunnen aanbrengen. Er worden vaak offertes bij toeleveranciers aangevraagd. Van aanbiedingen kan sprake zijn van meerdere versies. Bij het omzetten van offerte naar order moeten wijzigingen eenvoudig zijn, en vanuit de order of het project moeten de relaties met de onderliggende activiteiten zichtbaar zijn.

          

De specificatie van het product ontstaat tijdens het project; dit gebeurt veelal in de engineering-omgeving, vaak met behulp van CAD. Het resultaat van het ontwerpproces moet eenvoudig overgestuurd kunnen worden naar het logistieke systeem. Dit alles vraagt om een goede koppeling tussen de CAD/PDM-omgeving enerzijds en de ERP-omgeving anderzijds. Daarnaast zal het ERP-systeem op het gebied van engineering ruime ondersteuning moeten bieden, zoals Viewing, Tekeningbeheer, Wijzigingsbeheer, Versiebeheer en Classificatie.

          

Kritische capaciteiten

Steeds meer bedrijven verrichten ook de service op de uitgeleverde machines. Informatie over de samenstelling van de uitgeleverde machine (as built) en in een later stadium over de machine zoals hij ‘in het veld staat’ (as maintained) zijn de basis waarop deze serviceactiviteiten snel en effectief kunnen plaatsvinden. Gevraagde ondersteuning omvat: het kunnen vastleggen van servicecontracten, het kunnen vastleggen van service calls, het hieraan kunnen koppelen van workflow- en serviceopdrachten, het kunnen opbouwen van een kennisbank van veel voorkomende problemen met hun oplossingen en dergelijke.

In het orderacceptatieproces moet een controle op materialen en op capaciteit mogelijk zijn. In de materiaalcontrole moeten meerdere ontkoppelpunten mogelijk zijn: op moduleniveau en op onderdelenniveau. In de capaciteitscontrole moet een controle mogelijk zijn op kritieke capaciteiten.

         

Grafische ondersteuning

Bij vele machinebouwers wordt gedacht in termen van projecten in plaats van orders. Reden is dat ze niet alleen het productieproces willen aansturen, maar ook alle zaken er omheen, zoals de engineering, de orderspecifieke inkopen, de werkvoorbereiding, het testen en het installeren. Machinebouwers willen een project kunnen vastleggen in de vorm van een aantal activiteiten die op een bepaalde manier aan elkaar zijn gerelateerd. Per activiteit kan sprake zijn van eigen uren, productieorders, inkooporders en uitbestedingen. Het project moet qua inhoud, kosten en urenregistratie goed kunnen worden vastgelegd en gevolgd.

          

Daarnaast wordt ondersteuning gevraagd voor het plannen van de projectactiviteiten in de tijd en de capaciteitsplanning van de benodigde resources, liefst met grafische ondersteuning. De relatie tussen productieorders en projectactiviteiten moet goed worden gelegd.

          

Noten:

OEM = Original Equipment Manufacturers, bedrijven die eigen producten ontwikkelen en produceren

Collaborative engineering = gezamenlijk ontwerpen van een product

ERP = bedrijfsbreed informatiesysteem voor registratie maar ook ter beheersing van het machine-bouwproces

CAD = Computer Aided Design, het ontwerpen en technisch tekenen van producten op de computer

PDM = Product Data Management, het vastleggen en onderhouden van productgegevens zoals stuklijsten en de verschillende versies daarvan

           

Kaders bij artikel:

‘ERP BEST BEPERKEND’

Wij ondervinden best veel beperkingen van ons ERP-systeem’, zegt Arno Bouwmeester, COO bij machinefabrikant Odme, specialist in machines voor het maken van CD’s en DVD’s. Hij noemt diverse voorbeelden. ‘De belangrijkste uitdaging voor ERP-leverancier is de combinatie tussen een logistiek MRP-deel voor de productie, en een projectmanagementmodule voor de engineering.’

          

‘De door de markt geaccepteerde levertijd is acht weken. Om binnen die periode een hele machine te maken, dat redden we niet’, zegt Bouwmeester. ‘We moeten zaken dus al eerder in gang zetten. Hiervoor gebruiken we naar onze toeleveranciers een orderforecastmodel dat uit drie fases bestaat. Zo is er een flexibele periode waarin we slechts voor dertig procent commitment aangaan. Dit wil zeggen dat we niet verplicht zijn om zo’n order daadwerkelijk te plaatsen, maar dat we in ieder geval dertig procent van de prijs betalen, ook al gaat de order niet door. Met zulke dingen moet je bij een ERP-pakket dus niet aankomen. Die kent alleen 0% of 100% en niet iets daar tussen in. En dat terwijl het voor ons ook heel gebruikelijk is om bijvoorbeeld in delen te factureren. Ook dat gaat heel moeizaam.’

        

De grootste ‘uitdaging’ voor ERP-leveranciers is volgens hem de combinatie tussen een degelijke Material Requirement Planning (MRP)-module en projectmanagement. ‘Daar zijn bij ons destijds de meeste pakketten op afgevallen.’ Het pakket dat Odme die jaar geleden koos – een speciale machinebouwversie van SAP, geleverd door het inmiddels failliete MI Services – bevat deze combinatie wel, al bleek de projectmanagementmodule een maatje te groot voor Odme. ‘Die is te complex voor ons, niet uit te leggen aan onze medewerkers. Daarom gebruiken we nu maar gewoon MS Projects.’

       

Handmatig overkloppen

Wat voor een machinebouwer erg moeilijk te beheersen is, zijn de vele wijzigingen op machineconfiguraties tijdens productie. Die wijzigingen worden bij Odme in eerste instantie doorgevoerd in het CAD-pakket Pro Engineer en moeten daarna worden overgezet naar SAP. ‘Hier is nog steeds geen fatsoenlijke koppeling voor, stuklijsten moeten we nog steeds handmatig overkloppen.’ Vervolgens blijken wijzigingen in het ERP-systeem moeilijk te volgen, vindt Bouwmeester, en ook wil hij wijzigingen sneller en makkelijker naar toeleveranciers kunnen communiceren.

Ondanks dat Odme de software van een toonaangevende leverancier als SAP gebruikt, is zijn kritiek niet mals. ‘Ja, wij ondervinden als machinebouwer best veel beperkingen van ons ERP-systeem. Daar verbaas ik me over, in deze tijd zou je dat toch niet meer verwachten. Veel van de problemen zijn weliswaar met maatwerk op te lossen, maar dat zou niet moeten hoeven, vind ik. Maatwerk is bovendien erg duur.’

         

OVER ODME

Odme in Eindhoven is een fabrikant van machines voor optische media zoals CD’s en DVD’s. Vorig jaar leverde het bedrijf ongeveer 75 machines uit, de meeste buiten Europa. De prijs per machine ligt boven de miljoen euro. Odme beschouwt sales, service en productontwikkeling als zijn core business, productie en ook grote delen van de R&D worden uitbesteed aan toeleveranciers.

 

Reageer op dit artikel