Gerelateerde items

Afval persen tot balen brengt geld in het laatje(Dossierartikelen, 5 dec 2007)

 

Hoe duurzaam is de verwerking van afvalstroom eigenlijk? Juist omdat de logistiek bij een dergelijk evenement complex en essentieel is voor het slagen van een evenement wordt er in dit artikel ingegaan op de logistieke kant van het verhaal. Ten eerste wordt er aandacht gegeven aan het duurzamer maken van deze afvalstroom. Denk hierbij aan afvalscheiding en dergelijke. Daarna wordt er gekeken naar manieren van afvalpreventie. 

Duurzame afvalverwerking

Hoe wordt het principe van duurzame afvalverwerking toegepast op grote evenementen in de binnenstad? Voordat er een groot evenement in de binnenstad plaats vindt moet er voldaan worden aan een aantal maatstaven. Voor de gemeente Amsterdam zijn deze opgenomen in het ‘draaiboek evenementen'. Onder het milieuplan zijn de verschillende aspecten van milieuzorg bij een evenement opgenomen. Omdat dit stuk is toegespitst op de afvalstroom zal er verder worden ingegaan op het kopje ‘afvalplan'.

Grondvorm afvalstroom:

1.         Product wordt afval

2.         Het afval blijft op straat liggen

3.         Afval wordt opgehaald met veegwagen

4.         Afval wordt opgeslagen in container veegwagen

5.         Vervoer naar centraal punt

6.         Tijdelijke opslag centraal punt, samenkomst verschillende veegwagens

7.         Vervoer naar verbrandingsinstallatie

8.         Dump bij verbrandingsinstallatie

9.         Afval wordt verbrand

10.       Eind afvalketen

Soorten afval

Zoals beschreven in het draaiboek evenementen is afval wat vrijkomt bij evenementen in te delen in drie groepen:

• afval wat overblijft na het nuttigen van drankjes;
• afval wat vrijkomt na het nuttigen van etenswaren;
• afval wat vrijkomt bij promotie activiteiten.

Voor elke groep gelden een aantal richtlijnen. Over het algemeen zijn grootverpakkingen verplicht en individuele verpakkingen uit den boze. Dit scheelt al een hele berg afval. Voor drank geldt: het gebruik van ECO-bekers is verplicht gesteld. Deze bekers zijn gemaakt van een soort plastic wat zeer sterk is maar toch gemakkelijk in hergebruik. Een goed alternatief voor plastic bekertjes dus. Dit systeem kan worden gebruikt in combinatie met een statiegeldsysteem. Op deze manier belanden er steeds minder bekertjes op de grond. Bij voedsel is hergebruik niet te realiseren. Wel is het mogelijk gebruik te maken van duurzaam servies. Denk hierbij aan porselein, aardewerk of metaal. Het grote nadeel wat hieraan kleeft is het veiligheidsvraagstuk wat het met zich meebrengt. Raadzamer is het gebruik van ECO-trays.

Promotiemateriaal boosdoener

Promotiemateriaal is vaak de grote boosdoener op een festival. In Amsterdam geldt er een algemeen folder- en sampleverbod tijdens evenementen. Passief uitdelen is wel toegestaan. Dit komt erop neer dat het materiaal niet aangeboden wordt maar het publiek er zelf moet naar vragen. Op deze manier maken alleen oprecht geïnteresseerde mensen gebruik van het materiaal.

Wie produceert het afval?

De vervuilende partijen kunnen ingedeeld worden in drie groepen. Ten eerste de cateraars, ten tweede de organisatie deelnemers, standhouders en sponsors en ten slotte het publiek. De eerste twee groepen zijn controleerbaar en kunnen aangesproken worden op hun gedrag ten aanzien van een duurzame afvalstroom. Zo worden cateraars verplicht gesteld afval gescheiden in te zamelen. Dit is gemakkelijk realiseerbaar. Voor de organisator is het zaak voldoende containers aan te bieden en duidelijk aan te geven welk afval in welke container moet. Door de tweede groep gaat hetzelfde verhaal op. Het aanbieden van verschillende afvalcontainers en een korte toelichting is voldoende.

Afvalinzameling en -scheiding

Afvalinzameling en -scheiding zijn bij het publiek wel een probleem. Het publiek is niet controleerbaar op een manier zoals de catering en organisatie wel zijn. In de praktijk is gebleken dat het aanbieden van verschillende containers om gescheiden inzameling mogelijk te maken niet werkt. De rede hiervoor is dat het afval wat wordt ingezameld niet gescheiden is. De moeite die genomen is met het aanbieden van verschillende afvalcontainers is het dus niet waard.

Basisregels inzameling

Afvalinzameling is wel goed mogelijk. Hier gelden een aantal basisregels:

1. Vervuiling doet vervuilen: mensen zijn eerder geneigd iets op de grond te gooien als het al een zooitje is. In geval van een schone ondergrond zijn mensen sneller geneigd een afvalcontainer op te zoeken.
2. Beloning voor goed gedrag is essentieel. Maak het ‘leuk' om iets weg te gooien. Hierbij kan gedacht worden aan de blikvanger waar het toch lekker voelt om raak te gooien. De gedachtegang hierachter is de uitdaging die een aantrekkingskracht heeft bij het algemene publiek.
3. Vermijd drempels. Ver lopen naar een afvalcontainer, zelf een (vies) deksel opendoen of door het afval lopen om bij een container te komen? Deze zaken verhogen de drempel om afval in de container te gooien aanzienlijk. Zorg ervoor dat deze drempels weggenomen worden en het weggooien van afval gemakkelijk is.
    

Wat betekent duurzame afvalinzameling voor de logistiek?

Tijdens het evenement

Belangrijk voor een geslaagde afvalinzameling op een evenement is de plaatsing en hoeveelheid van het aantal afvalcontainers.

De hoeveelheid containers kan eenvoudig worden uitgerekend. Hiervoor zijn wel enkele kengetallen nodig. Het aantal bezoekers en de gemiddelde hoeveelheid afval per persoon. In het draaiboek evenementen Amsterdam wordt er uitgegaan van één liter afval per persoon in vier uur . Door een simpel rekensommetje te maken is het aantal containers snel bepaald. Wel moet er in het achterhoofd worden gehouden dat het aantal afvalcontainers beter teveel dan te weinig moet zijn.

Plaatsing containers

De vraag die nu nog rest is de plaatsing van de containers. Het is zaak de containers neer te zetten waar er vervuild wordt. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met de veiligheid. Het mag vanzelfsprekend zijn dat loop- en vluchtroutes vrijgehouden moeten worden. Deze twee factoren wegen het zwaarst in de beslissing waar de containers te plaatsen. Over het algemeen geldt dat bij de catering en chill-outs het meeste afval ontstaat.

Omdat er altijd rekening gehouden moet worden met onvoorziene gebeurtenissen, is het aan te raden flexibele schoonmaakploegen in te zetten. Zo wordt er zicht gehouden op verschillende zaken. Ten eerste kan er direct worden ingegrepen als de containers niet op de goede plaats staan. Ten tweede kan er een melding worden gedaan mocht de afvalbak vol zijn. Eventueel kan dit via een SMS bericht. Op deze manier zijn er medewerkers die zicht houden op de juiste locatie van de containers en hoe vol de containers zijn. Als de bak vol is, wordt er via een SMS bericht (of ander systeem) melding gedaan, een andere groep komt de vuilnisbak legen. Op deze manier blijft de ruimte rondom de afvalcontainer schoon. Dit is belangrijk want: vervuiling zien doet vervuilen.

Na het evenement

Tijdens het evenement zijn alle maatregelen genomen om afval zoveel mogelijk duurzaam in de zamelen. Na afloop van het evenement blijft er ongetwijfeld nog een hoop afval liggen. Het opruimen van deze berg afval begint al meteen na afloop van het evenement. Dit gebeurt met de hulp van stadsreiniging. Personeel van de stadsreiniging veegt op plekken waar de veegwagens niet bij kunnen. De veegwagen zuigt het afval op en brengt het naar een centraal punt toe. Vanuit dit centrale punt wordt het afval weer afgevoerd naar een afvaldump of verbranding. In dit proces liggen enkele verbeterpunten. Zo is elke kilometer die zo'n veegwagen niet hoeft af te leggen mooi meegenomen. Het is een uitdaging om het centrale afvalpunt waar de veegwagens heen en weer moeten rijden dichterbij de bron te krijgen.

Reverse logistics

Het Mokum Mariteam is in Amsterdam al bezig met een duurzame reverse logistics stroom onder het motto: "Vracht door de gracht! Op schone stille kracht" Het centrale punt wordt op deze manier dicht naar de bron gebracht. Een bijkomend voordeel is dat de sloepen waarmee het afval wordt vervoerd worden aangedreven door stille, schoen elektromotoren. De binnenstad blijft ontdaan van vrachtwagens die de grote laadbakken met afval vervoeren. Dit scheelt in het aantal motorvoertuigen dat de stad doormoet alsmede de vervuiling die zo'n vrachtwagen veroorzaakt.

Wat kan er nog beter?

Gebruik van duurzaam kunststof servies een overig cateringmateriaal standaardiseren, op deze manier een homogenere afvalstroom creëren. Gescheiden afval aanbieden wordt op deze manier gemakkelijker.

Passief uitdelen promotiemateriaal. Dit komt erop neer dat promotiemateriaal wel uitgedeeld kan worden maar alleen als het publiek erom vraagt. Op deze manier nemen alleen oprecht geïnteresseerde mensen het materiaal mee.

Vracht via de gracht, hoe minder kilometers er gereden worden hoe beter. Inzetten ‘flexibele schoonmakers'. Deze houden zicht op hoe vol de afvalbakken zijn zodat deze tijdig geleegd kunnen worden. Gebruik maken van ‘nieuw verpakkingsmateriaal', hierbij kan gedacht worden aan het gebruik van aardappelzetmeel in plaats van plastics. En, voorkomen is beter dan genezen.

Logistieke gevolgen op operationeel en strategisch niveau

Om de logistieke gevolgen van de verbeterpunten in kaart te brengen wordt er onderscheid gemaakt tussen de op- en afbraakfase van het evenement en de gevolgen tijdens het evenement.

Voor en na het evenement:
 

• Vracht via de gracht; hoe minder kilometers er gereden worden hoe beter

Wellicht brengt deze verandering de meeste logistieke gevolgen met zich mee. De gehele retour logistiek moet op de schop. Door het inzetten van vracht via de gracht kunnen vrachtwagens die afval vervoeren worden verbannen uit de binnenstad. Aangezien Amsterdam vele waterwegen heeft zal deze methode gemakkelijk in te zetten zijn. Eigenlijk zijn alle veranderingen positief: Eén boot vervangt drie vrachtwagens en de boten varen in de stad CO2 neutraal. Dit sluit goed aan bij de doelstellingen van de Nederlandse overheid om het CO2 niveau terug te dringen.

• Gebruik maken van ‘nieuw verpakkingsmateriaal'

Om dit punt te realiseren moet er anders ingekocht worden door de cateraars. Er moet een organisatie worden opgezet waarbij alle cateraars zich aan moeten sluiten. Deze organisatie zorgt ervoor dat alle cateraars hetzelfde servies gaan gebruiken. Eventueel van aardappelzetmeel om de CO2 uitstoot nog meer in te dammen. Bijkomend voordeel is de standaardisering van het servies waardoor er maar één partij zorgt voor de aanvoer van deze goederen.

Tijdens het evenement:

• Gebruik van duurzaam kunststof servies een overig cateringmateriaal standaardiseren

Op deze manier een homogenere afvalstroom creëren. Gescheiden afval aanbieden wordt op deze manier gemakkelijker. Gescheiden inleveren van afval spaart grondstoffen en energie uit, en voorkomt veel milieuvervuiling. Financieel is het ook aantrekkelijk. Elke kilo afval die niet naar de verbrandingsoven gaat, bespaart vijf cent. Bij evenementen praat men al snel over tonnen afval. Dit is dus een grote kostenbesparing.

• Passief uidelen promotiemateriaal

Op deze manier maken alleen oprecht geïnteresseerde mensen gebruik van de aangeboden goederen. De kans dat de producten snel op de grond verdwijnen neemt af.
   

• Inzetten ‘flexibele schoonmakers'. Deze houden zicht op hoe vol de afvalbakken zijn zodat deze tijdig geleegd kunnen worden. 

Vooral een verandering in de personele organisatie van de afvalverwerkende partij. De logistieke aanpassingen zijn minimaal, behalve dat het inzamelen van het afval flexibeler wordt. Een kleine investering met grote gevolgen. Een schone omgeving zorgt ervoor dat het publiek minder snel geneigd is afval op de grond te gooien.

Conclusie

Op het eerste gezicht lijkt duurzaamheid op evenementen bij afval een onbegonnen zaak. Toch zijn er in het draaiboek evenementen Amsterdam redelijk strenge eisen gesteld aan het afvalbeleid. Belangrijkste punten hierbij zijn het verplicht stellen van gebruik van minicontainers, het gebruik van de Eco-beker, een folder- en sampling verbod en het verplicht gescheiden inzamelen van afval voor cateraars. Dit is al heel wat maar er zijn meer verbeterpunten. Het Mokum Mariteam is hard aan de weg aan de weg aan het timmeren om de hoeveelheid vracht door de gracht te vergroten. Deze verandering in de retourstroom is een zeer belangrijke: vrachtwagens kunnen op deze manier uit de binnenstad worden geweerd. Dit is duurzaamheid op verschillende niveaus: de CO2-uitstoot wordt ingeperkt en de ‘leefkwaliteit' van de stad wordt vergroot.

Omdat er minder voertuigen de -vaak smalle- wegen innemen wordt de stad weer bereikbaar gemaakt voor zowel de evenementenbezoeker als de inwoners van de stad. Tijdens het evenement is er ook een toename van duurzaamheid. Het invoeren van een statiegeld systeem heeft grote invloed op het gedrag van het publiek. Als mensen meer geld moeten betalen voor een drankje bewaren ze al snel het bekertje om deze later weer in te wisselen.