Veel bedrijven kunnen niet langer om duurzaamheid heen, getuige ook de vele televisiecommercials over groene en duurzame producten. Niet langer worden bedrijven door hun stakeholders nog alleen op hun financiële prestaties afgerekend, maar in toenemende mate op hun prestaties op sociaal en milieu gebied. Ook de consument doet hier aan mee en vindt het steeds belangrijker dat een product duurzaam geproduceerd is. De consument wil groen, maar wil hiervoor niet extra betalen. Een groen en goedkoop product levert daarom direct een concurrentievoordeel op.

 

Groener zonder stijgende kosten

De groene wens van de consument wordt steeds verder in de productieketen als eis neergelegd. Het reduceren van schadelijke stoffen in producten en het reduceren van de CO2-footprint is tegenwoordig een vast agendapunt van de business-to-business inkoper.

Leveranciers van halffabrikaten krijgen steeds vaker de vraag om de CO2- footprint van haar producten te meten. Nadat dit inzichtelijk is, krijgen producenten de opdracht om groener te produceren tegen opgelegde normen zonder dat de kosten stijgen.

  

UItdaging voor producenten

Deze uitdaging wordt door een aantal producenten al goed opgepakt. Zo heeft Nokia Siemens Networks haar producten dusdanig aangepast zodat het telecom bedrijven ondersteunt groener te werken. Zij heeft een ‘Energy Efficiency' Programma gestart dat haar klanten in staat stelt om tot 70% van de energiekosten op haar IT infrastructuur  te kunnen besparen.

Het Nokia Siemens Networks voorbeeld staat niet op zichzelf: er zijn veel voorbeelden van bedrijven die door het inzetten op duurzaamheid een concurrentievoordeel wil verkrijgen. Het moge duidelijk zijn, bedrijven kunnen het zich eigenlijk niet meer veroorloven om niets te doen op duurzaamheidsgebied. Het is dus niet  langer de vraag of aan duurzaamheid te doen, maar steeds meer: Wat te doen en hoe daar te komen?

  

Groen als bedreiging

Hoewel producenten zich naar buiten toe als duurzaam profileren, weten lang niet alle bedrijven zich goed raad met vertaling van deze groene wens naar de interne organisatie en de productievloer.

Deze opgelegde normen worden veelal als bedreiging gezien, aangezien veelal de opvatting heerst dat groener produceren duur is. Het is dan ook geen eenvoudige opdracht.

 

In dit artikel laten we zien dat een dergelijke implementatie wel degelijk mogelijk is door het toepassen van lean methodieken (zie kader). Door een succesvolle duurzame strategie en implementatie met behulp van lean kan een bedrijf niet alleen de productiekosten verlagen, maar ook de kwaliteit van het proces verhogen.

Dit artikel gaat over het voeren van een duurzaam productieproces. We verstaan hieronder het met minder energie en afval produceren, oftewel produceren met minder impact op het milieu. Hierbij beantwoorden we de vragen: Hoe kan u als producent aan de groene vraag van uw klant voldoen? Hoe gaat u de uitdaging aan om duurzamer te produceren zonder de kosten te laten stijgen?

Wat is lean? Lean is een managementpraktijk die erop gericht is om, vanuit het oogpunt van de klant, de hoeveelheid niet waarde-toevoegende activiteiten ('waste' of verspilling) in uw proces te verminderen met als doel om de kwaliteit en productiesnelheid te verhogen en kosten te verlagen. Waste is: "Anything other than the minimum amount of equipment, materials, parts, space and worker's time which are absolutely essential to add value to the product" (aldus Shoichiro Toyoda, de president van Toyota). Bedrijven die lean hebben toegepast laten grote performanceverbeteringen zien. Lean is de Amerikaanse vertaling van de Japanse aanpak die als eerste door Toyota is gevormd vanuit meerdere procesoptimalisatie methodieken. Deze methodiek van dagelijks verbeteren met voortdurende aandacht van alle medewerkers heeft de Japanse auto-industrie vanaf de tweede wereldoorlog gebracht tot waar zij nu staat; van kwalitatief hoogstaande kopieermachine tot wereldleider en innovator.

  
Wat maakt Lean duurzaam?

Met lean produceert een bedrijf zowel efficiënter als duurzamer. Dat werkt als volgt: Een efficiënter productieproces dat middels lean is geoptimaliseerd, verbruikt minder energie en materialen per geproduceerde eenheid. Dat komt door bijvoorbeeld minder uitval en minder tussenvoorraden. Een lean proces is dus in principe "groener" dan een niet lean proces. Dit is een impliciet voordeel van de lean aanpak.

  

Los van dit impliciete voordeel, kunt u met lean ook expliciet de verspillingen (wastes) die het milieu betreffen aanpakken, door het reduceren van deze milieuverspillingen als doel mee te nemen in een lean exercitie. Vanuit duurzaamheidsoogpunt betekent minder verspilling bijvoorbeeld een lagere uitstoot, minder afval, minder verbruik van verpakkingsmaterialen en water. Alhoewel een goed opgezet lean traject deze verspillingen al zou moeten meenemen, worden deze door lean specialisten vaak over het hoofd gezien. Door ook het energieverbruik, materiaalverbruik, uitstoot en afval van de hele procesketen inzichtelijk te maken, kunt u deze aspecten als apart verbeterdoel aanpakken. Het reduceren van deze verspillingen resulteert in een directe kostenreductie. Daarbij kan minder afval en uitval tot gevolg hebben dat uw indirecte kosten omlaag worden gebracht. Denk dan bijvoorbeeld aan het uitsparen van milieuvergunningen of de kosten voor het verwerken en opruimen van afval.

  

‘Milieuverspillingen' maken dus deel uit van de zeven lean verspillingen, als zij tenminste als expliciet target in een lean exercitie worden meegenomen. Elk lean verspillingtype heeft namelijk milieu aspecten. Overproductie en defects bijvoorbeeld leveren onnodig verbruik van materialen op. Een te hoge bewerkingscomplexiteit vereist onnodige bewerkingen, die vervolgens de hoeveelheid afval, energieverbruik en emissies doet toenemen.

 

De volgende tabel beschrijft de milieuaspecten van de zeven lean verspillingstypen:

 

Verspillingtype	Milieu aspecten
Rework Produceren van defecte onderdelen	Materiaalgebruik voor defecte producten Defecte componenten die moeten worden gerecycled of verwijderd Meer ruimte benodigd voor reparaties, resulterend in een hoger energieverbruik.
Overproductie Produceren van producten voordat ze nodig zijn.	Meer materiaal verbruik nodig voor onnodige producten Teveel aan productie moet soms als afval worden verwerkt. Een teveel aan gevaarlijke materialen gebruikt voor overproductie, resulterend in meer emissies, afval, blootstelling aan personeel, etc.
Transport Onnodig transport	Meer energie voor transport Emissies van transport Schade en verspilling tijdens transport
Wachten Wachten op een volgende batch	Potentiële verspilling of schades tijdens wachten Verspilde energie voor het opwarmen, koelen en verlichten tijdens productie ‘downtime'
Voorraad Meer voorraad dan nodig	Verpakking nodig om tussenvoorraden op te slaan Afval door beschadigingen van tussenvoorraden Meer materiaalverbruik door vervanging van beschadigde tussenvoorraden. Energieverbruik door het verwarmen, koelen en verlichten van opslagruimtes.
Beweging Niet waarde- toevoegende bewegingen	Meer verpakking vereist om componenten te beschermen tijdens verplaatsing door fabriek. Schade en verspilling tijdens transporten.
Onnodige bewerking Onnodig gebruik van onderdelen en activiteiten	Meer onderdelen en materialen nodig per productie-eenheid dan vereist. Toename van afval, energieverbruik en emissies.

Voorbeelden Lean & environment

In principe is elk bedrijf geschikt voor het werken volgens lean. In dit kader een aantal voorbeelden van bedrijven die lean toepassen en hiermee zowel duurzamer zijn geworden als kosten hebben bespaard.

In een Amerikaanse plant van Subaru, dat de doelstelling heeft om ‘zero landfill status' te bereiken, werd door de productiemedewerkers tijdens een lean project de afvalcontainer geleegd en op de productievloer uitgespreid om te bekijken wat ze weggooiden. Men zag in dat het staal voor de auto efficiënter kon worden gesneden. Als resultaat werd per auto 50 kilo minder staal gebruikt. Daarnaast is met de leveranciers afgesproken meer herbruikbare containers te gebruiken voor het vervoer van onderdelen.

 

Albert Heijn streeft in zijn verpakkingsbeleid naar reductie van materiaalgebruik en gewicht, optimale benutting van ruimte en zo min mogelijk restmateriaal. Een voorbeeld is een kleine aanpassing van de vorm van de AH Frikandellen, waardoor minder  verpakking wordt gebruikt. Dit bespaart 15 tot 23 procent (afhankelijk van de verpakte hoeveelheid) op de verpakkingsvolumes. Dezelfde percentages tellen door in de benodigde ruimte voor dozen, op pallets, in de opslag, in de vriesruimte van de vrachtauto en uiteindelijk in de boodschappentas van de klant. Bovendien bespaart Albert Heijn op deze manier 4000 tot 5000 kilo karton per jaar.

 

Nokia heeft als resultaat van een lean exercitie haar verpakkingen voor mobiele telefoons met de helft verkleind. De nieuwe verpakkingen hebben geleid tot een besparing van 150 miljoen dollar in materialen en transport.

 

Lees ook het artikel van Arjan de Ruijter:

Tien succesfactoren voor implementatie van duurzaam produceren