artikel

Stijgende transportkosten dwingen tot bezinning

Logistieke dienstverlening Premium

Omdat de VLM 35 jaar bestaat, nodigde Berenschot vier gerenommeerde logistici uit voor een goed gesprek over de stand van zaken in de logistiek. De belangrijkste conclusie: de stijgende transportkosten zullen leiden tot herinrichting van supply chains. En misschien krijgen 4PL’s een nieuwe kans om door te breken.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 19 september 2008.

In de sfeervolle ambiance van het Utrechtse hotel-restaurant Karel V zitten vijf heren aan het diner: Theo Heemskerk van V&D, Leo van Wijk van KLM, Frank Sprenkels van Philips Lighting en prof. Cees Ruijgrok van de Universiteit van Tilburg. Zij discussiëren onder leiding van Math de Vaan, namens Berenschot.

Over één ding zijn de heren het eens, zo blijkt tijdens het gesprek: de toekomst in de logistiek wordt voor een belangrijk deel bepaald door de dreigende schaarste aan brandstoffen en grondstoffen en de heffingen op uitstoot van broeikasgassen. De inrichting van de supply chains zal er volledig door veranderen.

Zo verwacht Sprenkels dat Philips Lighting het aantal regionale, Europese dc’s de komende tien jaar zal uitbreiden van vier naar “misschien wel acht.” Hij voorziet dat de tendens naar globalisering weer afneemt. Net als Van Wijk, die denkt dat de komende vijf jaar de brandstofprijzen verdubbelen. “Dat betekent dat we de productie, die nu is verplaatst naar het Verre Oosten, misschien weer terughalen.”
 

Ruijgrok: “Ik zie die golfbeweging ook wel plaatsvinden, maar die productiefaciliteiten in China zullen blijven. Die zullen voor de lokale markt gaan produceren. Die groeit enorm..”

Op dit moment zijn de transportkosten nog niet zo hoog dat bedrijven nu al massaal andere afwegingen maken. Sterker nog: V&D laat tegenwoordig zelfs lingerie per luchtvracht aanvoeren.

Heemskerk: “We zijn van importeurs overgestapt naar direct sourcing. We werken direct sa–men met fabrikanten uit het Verre Oosten. Met hen hebben we zelfs complete replenishmentmodellen opgesteld. Vroeger was luchtvracht een ‘cost of failure’, nu is het een ‘cost of flexibility’.

Ruijgrok: “Op allerlei terreinen zullen dit soort hybride modellen ontstaan. De hoofdstroom gaat langzaam en goedkoop deze kant op, die pieken bovenop die hoofdstroom zullen snel en tegen een hoge prijs hierheen komen.”
 

Heemskerk: “Neem nou het modehuis Zara. De producenten van Zara hebben een vestiging op korte afstand. Binnen twee weken nadat een nieuw product is ontwikkeld, ligt het in de winkel. Wij doen met sommige producten iets soortgelijks. De grote bulk laten we in het Verre Oosten maken, de repeterende productie komt uit Turkije.”

Sprenkels: “Nadeel van produceren in het Verre Oosten is dat je minsten 25 jaar terug gaat in de tijd. De leveranciers zijn vaak nog lang niet zo professioneel en meedenkend als in West-Europa. Daarnaast zijn de doorlooptijden aanzienlijk langer, wat voor extra onzekerheid in de supply chain zorgt.”

Heemskerk: “Daar ben ik het deels mee eens. Wij hebben een supply chain uit het Verre Oosten die betrouwbaarder is dan die uit Zuid-Europa. Natuurlijk zitten al onze leveranciers in de buurt van de haven en werken ze met EDI. Dat werkt best goed.”  
 

Logistieke zwaartepunt

De vraag is wat de stijgende transportkosten en de daaruit voortvloeiende herinrichting van supply chains voor gevolgen heeft voor de positie van Nederland. Het logistieke zwaartepunt in Europa zal meer naar het oosten verschuiven.

Ruijgrok: “De groei in transportkilometers doet zich het komende jaar voor op het continent richting Oost-Europa, niet richting het Verre Oosten. Dat blijkt ook uit onderzoek van de Europese Unie.”

Sprenkels: “De afgelopen jaren is de positie van Nederland in de logistiek steeds belangrijker ge–worden. De komende tien jaar zal die positie verzwakken, daar ben ik zeker van.”

Heemskerk: “Volgens mij is die positie de afgelopen vijf jaar al verslechterd. Kijk alleen maar eens hoeveel vrachtauto’s uit Oost-Europa hier rijden.”  
 

Van Wijk: “Ik ben niet bang dat wij in Nederland onze positie zullen verliezen. Ik denk wel dat onze relatieve positie in Europa anders wordt. Dat heeft te maken met de verschuiving van de consumentenmarkt richting het oosten. We moeten onze kennis beter gebruiken. Nu we als KLM nauw samenwerken met Air France, krijg ik regelmatig de kans om daar een kijkje achter de schermen te maken. Dan valt me op dat wij wat kennis betreft een enorme voorsprong hebben op Frankrijk, Duitsland en andere landen. Als we die kennis goed gebruiken, kunnen we vooraan meespelen.”

Sprenkels: “Zoals we hier ook omgaan met projecten als de Betuwelijn, dat kan veel beter. Dat helpt niet om onze positie te behouden. Wij moeten meer in termen van Europese regio’s gaan denken in plaats van nationaal. Als zo’n grote oceancarrier het gas iets later loslaat, is hij Rotterdam voorbij en komt hij aan in Hamburg.”

   

4PL

Niet alleen de stijgende brandstofkosten, maar ook de schaarste aan grondstoffen zal invloed hebben op de wijze waarop be–drijven logistiek zullen bedrijven. Dat is althans de over–tuiging van Ruijgrok, die hernieuwde kansen ziet voor ketenregisseurs ofwel fourth party logistics providers (4PL). “De beschikbaarheid van grondstoffen houdt niet gelijke tred met de vraag naar grondstoffen. Als bijvoorbeeld iedereen in China wc-papier gaat gebruiken, zullen er in heel China geen bomen meer te vinden zijn. Dat leidt tot schaarste, en vroeg of laat tot spanningen. Dat maakt samenwerkingsvormen mogelijk die nu nog mislukken, zoals hybride netwerken waaraan meerdere bedrijven deelnemen onder gemeenschappelijke regie. Tot nu toe hebben we expediteurs gezien die delen van het netwerk optimaliseren. Het is nog nooit gebeurd dat de hele keten onder één regie staat. Er zijn enkele voorbeelden van logistiek dienstverleners die bijna zover zijn. Die zorgen voor de optimalisatie van het netwerk van grote klanten. Die hebben zelf geen wielen, zodat ze niet het probleem hebben dat ze die steeds naar voren hoeven te schuiven.”

Van Wijk: “Maar een hele keten onder één regie? Dat zie ik niet gebeuren. Die regisseur zal toch weer zaken moeten uitbesteden.”
 

Sprenkels: “Iedere dienstverlener optimaliseert zijn eigen processen ten koste van ons. We hadden in het verleden verschillende vervoerders die een bepaald traject voor hun rekening namen. De ene keer deden ze een klus wel, de andere keer niet omdat ze meer konden verdienen aan een andere rit. We werken nu voor elk traject met een vaste vervoerder. Dat geeft geen gedoe, dat traject is zijn verantwoordelijkheid. En als het hem even niet uitkomt, kan hij een klus zelf weer uitbesteden.”

Echte 4PL’s hebben tot nu toe nooit echt een poot aan de grond gekregen. Toch zijn er verschillende voorbeelden waarin een onafhankelijke ketenregisseur goede zaken zou kunnen doen.

Ruijgrok: “Een goed voorbeeld is de supermarktwereld. Van der Vlist heeft een paar jaar geleden een rapport uitgebracht met als conclusie dat bedrijven 40 procent van de ketenkosten kunnen besparen als de voorraden niet bij de leverancier, maar bij de retailer liggen. Dat gebeurt niet, omdat de retailers de macht in die keten hebben.”
 

Sprenkels: “Philips is lid van Elupeg, een club van verladers en dienstverleners die proberen voor elkaar te krijgen wat jij bedoelt. De ervaring leert dat dit nog niet zo gemakkelijk is.”

Heemskerk: “Logistiek is voor heel veel bedrijven geen concurrentiefactor. Die bedrijven concurreren op inkoop en verkoop, niet op logistiek. Wij hebben zelf een logistiek netwerk opgezet met de Duitse retailer Karstad zonder dat daar een machtsspel is gespeeld. Daardoor hebben we veertig procent op kosten kunnen besparen.”

Sprenkels: “Jos Vermunt zei dat een tijdje geleden erg treffend: tien magazijnen met tien verschillende soorten tandpasta kosten nu eenmaal meer dan één magazijn met tien verschillende soorten tandpasta.”

Van Wijk: “Voordelen en kosten zijn nu eenmaal onevenredig verdeeld over de keten. Verschillende schakels hebben verschillende belangen. Dat maakt het wel erg lastig om zoiets van de grond te krijgen.”

 

EERSTE RONDETAFELGESPREK

Omdat de Vereniging Logistiek Management (VLM) 35 jaar bestaat, organiseert adviesbureau Berenschot onder leiding van prof.ir. Math de Vaan een serie van acht rondetafelgesprekken met gerenommeerde mensen uit de logistiek. Centraal staat de vraag wat de logistieke sector de afgelopen tien jaar heeft bereikt, wat de verwachtingen zijn voor de komende tien jaar en wat dat betekent voor Nederland. De rondetafelgesprekken worden gebundeld in een boek, dat volgend jaar tijdens het voorjaarscongres van de VLM wordt gepresenteerd.

Dit eerste rondetafelgesprek telt vier deelnemers:

Leo van Wijk, vice-chairman Air France-KLM en voorzitter van Connekt.

Theo Heemskerk, director operations & logistics V&D.

Frank Sprenkels, senior vice president supply chain and business excellence van Philips Lighting.

Cees Ruijgrok, bijzonder hoogleraar transport en logistiek management aan de Universiteit van Tilburg.

 

 

 

Reageer op dit artikel