Door de globalisering van de wereldhandel passeren steeds meer halffabrikaten en eindproducten de grenzen van de EU. Verplaatsing van productie naar lage lonenlanden en het verkrijgen van onderdelen uit diverse continenten zorgt voor een enorme toename van deze goederenstromen. De zorg voor douaneformaliteiten kon altijd al worden uitbesteed aan specialisten. Dit was zo gebleven tot het moment dat supply chain security in verhoogde belangstelling van diverse overheden kwam te staan.

Terroristische aanslagen

Na 9/11, is er veel veranderd. Voor de meeste bedrijven heeft dit tot op heden nog weinig of geen gevolgen gehad. Maatregelen als gevolg van C-TPAT (Customs and Trade Protection Against Terrorism), ISPS (International Security Port Shipping), CSI (Container Security Initiative) en de Luchtvaartwet raken slechts een beperkt aantal schakels in de supply chain. Wel of niet onder druk van de Verenigde Staten, de EU kan niet achterblijven. De Europese Commissie heeft dan ook besloten dat het extracommunautaire goederenverkeer moet worden gecontroleerd om terroristische aanslagen te voorkomen. Deze nobele taak zorgt voor de nodige discussie tussen het DG TREN (Directoraat Generaal transport en energie) en DG TAXUD (Directoraat Generaal Belasting en Douane). De uitkomst van deze discussie is een aantal verordeningen binnen de Europese douanewetgeving (communautair douanewetboek).

‘Green lane’

Wat betekent dit nu feitelijk. Door de nieuwe Europese wetgeving is de douane voor het eerst in de gehele supply chain geïnteresseerd. Een continue verbetering van de logistieke prestaties wordt daarmee een nog grotere uitdaging. Temeer omdat deze wetgeving breder is dan de klassieke douaneformaliteiten. Het ziet nu ook toe op logistiek en security. Als bedrijven hieraan gaan voldoen mag het gebruik gaan maken van de zogenaamde ‘green lane’. Hierdoor kunnen goederen zo goed als ongehinderd de EU grenzen passeren. De nodige investeringen moeten worden gedaan om aan deze nieuwe normen te gaan voldoen.

AEO

De meest in het oog springende norm is die van Authorised Economic Operator (AEO). Met deze nieuwe norm wordt een onderneming een gecontroleerde en goed bevonden marktdeelnemer. Hiermee is voor de toekomst de basis gelegd voor het reguliere importerende en exporterende bedrijfsleven. Impliciet zal dit voor alle schakels in de logistieke keten gaan gelden, dus ook voor logistieke dienstverleners, carriers, cargadoors en rederijen.

Juridisch kader

Op 13 april 2005 werd door het Europese Parlement en de Raad, verordening (EG) 648/2005 aangenomen. Deze verordening ziet toe op de wijziging van verordening (EG) 2913/92 (Communautair Douane Wetboek). In deze verordening worden maatregelen aangekondigd, die ten doel hebben de veiligheid te verhogen met betrekking tot de goederen die de Europese Gemeenschap binnenkomen of verlaten. Op 18 december 2006 werd vervolgens Verordening (EG) 1875/2006 aangenomen. Deze verordening ziet toe op de uitwerking van het Communautair Douane Wetboek. Hiermee werd onder meer duidelijk aan welke vereisten vanaf 1 januari 2008 zal moeten worden voldaan om de status van AEO te bereiken. Ook worden hierin maatregelen aangekondigd ten aanzien van elektronische gegevensuitwisseling. Door deze wetswijzigingen wordt dit de maatstaf binnen de EU, zowel tussen douaneautoriteiten onderling als tussen de douane en het bedrijfsleven.

Veiligheid

Tevens wordt het begrip veiligheid geïntroduceerd in de douanewetgeving. Veelzeggend detail daarbij is dat dit begrip wel wordt geïntroduceerd maar niet wordt gedefinieerd. In de Engelse versie van de wetgeving worden twee begrippen gehanteerd, namelijk security en safety.

Big brother is watching you

Of is het een grote broer die je helpt? Zodra een duidelijk beeld is verkregen van de mate waarin een bedrijf voldoet aan de normen en criteria. En daarbij is bepaald op welke wijze een bedrijf zal omgaan met de bijbehorende risico’s, kunnen ten aanzien van AEO de volgende conclusies worden getrokken:

• Het licht staat op groen, met andere woorden het certificaat kan worden afgegeven omdat er geen resterende risico’s zijn;
• Het licht staat op oranje, dat wil zeggen dat het bedrijf de nodige verbeteringen kan en wil aanbrengen alvorens het te verkrijgen;
• Het licht staat op rood, dat betekent dat de AEO status niet in het verschiet ligt.

Douane als inlichtingendienst

Indien het AEO-certificaat is afgegeven wordt het door alle lidstaten erkend en heeft dus een geldigheid in de hele EU. Het vooraanmelden van goederenbewegingen wordt hiermee verplicht gesteld. Dit  betekent dat iedereen die goederen in- en/of uitvoert eerst informatie naar de douane zal moeten sturen alvorens de goederen het logistieke traject in mogen gaan. Hiermee wordt het aloude principe, van fysieke aanwezigheid van goederen en de controle hierop door de douane, verlaten. De douane zal meer en meer als een inlichtingendienst gaan fungeren. Dit blijkt wel uit het feit dat de douane wil weten wanneer goederen worden verstuurd c.q. ontvangen door een bedrijf.

AEO geen vrijwaring overheidsbemoeienis

Een AEO-certificaat betekent niet een vrijwaring van verdere overheidsbemoeienis. Douane moet een bedrijfscontroleplan opstellen waarin is omschreven op welke wijze de douane op de geïdentificeerde risico’s denkt te reageren. Wettelijke voorwaarde hierbij is wel dat bedrijven met een AEO status, de douane informeren over wijzigingen in activiteiten, organisaties en procedures. Indien een bedrijf besluit een deel aan een loods te bouwen, dan dient het hiervan de douane in kennis te stellen. Als het certificaat wordt ingetrokken, omwille van non-compliance, dan kan er binnen drie jaar geen nieuw certificaat worden aangevraagd. Als het stoplicht op rood staat, houdt dat in dat de zendingen de komende drie jaar een honderd procent controle van de douane krijgen.

Conclusie

De nieuwe douanewetgeving heeft verstrekkende gevolgen voor iedereen die zich bezighoudt met de internationale supply chain. Het is echter voor het eerst dat de (Europese) overheid hiervoor dwingende normering (EG verordening) oplegt. Het multidisciplinaire karakter van deze wetgeving ziet toe op logistiek, security en douane. Daarbij dwingt het tevens een integrale aanpak af. Indien bedrijven van de logistieke ‘green lane’ gebruik willen maken (en blijven) dan zal aan de norm moeten voldaan en zal deze ook onderhouden moeten worden.

Lees ook:

• Hoe werkt het AEO certificeringsproces? (vraagbaakartikel)
• Regelgeving voor supply chain security (expertartikel) 
• Strengere douaneregels voor supply chain security (expertartikel)
• Trade Compliance verwerkt exportdocumenten online (nieuws, 6 maart 2007)
• Goederen aangeven zonder vergunning (nieuws, 6 maart 2007)