Werkgevers zijn verplicht om de blootstelling van de werknemers aan lichaamstrillingen mee te nemen in de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RIE). Deze aanvullende Europese Richtlijn 2002/44/EG is sinds 25 juni 2002 van kracht. Medewerkers in magazijnen gebruiken machines en gereedschappen die te veel hand-arm trillingen veroorzaken, zoals hef- en magazijntrucks. De trillingen die binnen het interne transport voorkomen, zijn niet mis. Die trillingen werken door in het lichaam, vooral in de armen, handen en (onder)rug. Zonder de juiste bescherming leidt dat uiteindelijk tot ziekteverzuim of zelfs arbeidsongeschiktheid.

Hand-Arm-Vibratie-Syndroom

Zonder beschermende maatregelen resulteert het werken met trillend gereedschap in pijnlijke, gevoelloze en verkrampte vingers en handen. Langdurige onbeschermde blootstelling leidt tot gewrichtsklachten aan vingers, pols, armen en schouders. De trilling kan de bloedvaten vernauwen wat een slechte doorbloeding tot gevolg heeft. Vingers worden wit van kleur en voelen pijnlijk. Wie er eenmaal last van heeft, krijgt regelmatig pijnaanvallen vooral met koude dagen. Deze pijn kan kort of lang duren. Een verdere blootstelling aan trillingen veroorzaakt tintelingen en een doof gevoel in de vingers. Deze ‘dode’ vingers zijn het gevolg van afwijkingen aan de kleine zenuwen. De vingers en handen worden gevoelloos. Dit verschijnsel heet Hand-Arm-Vibratie-Syndroom (HAVS). Klachten verergeren geleidelijk. Medewerkers ervaren ook verminderde grijpkracht en een verminderde handigheid in de vingers.

Andere klachten

Naast HAVS zijn de gevolgen van trillingen: vermoeidheid, misselijkheid, blindheid, duizeligheid, rugklachten, evenwichtstoornissen, gevoel van onbehagen, onnauwkeuriger werken en verzakkingen van allerlei organen. Ook veroorzaken trillingen afwijkingen van het geraamte: sterk afslijten van kraakbeenbelegging van de wrijvingsvlakken in de gewrichten waardoor vergroeiingen en artritis ontstaan.

Meten en analyseren

Beizein in Emmeloord meet en analyseert de trillingen volgens de Europese richtlijn (89/391/EEG, artikel 16, lid 1).De hoeveelheid trilling per frequentiegebied wordt gemeten met een triaxiale trillingsmeter. De mate van trilling is afhankelijk van vele factoren zoals de motor, ontwerp en gebruikt materiaal. Ook het type ondergrond waarover men met heftrucks rijdt, heeft zijn weerslag op het trillingsniveau. Vooral op straatklinkers en stelconplaten wordt de maximale waarde overschreden.

Twee hoofdmetingen

Je kunt twee Arbo-hoofdmetingen uitvoeren volgens de Europese richtlijn: de ISO 5349 Hand-arm en ISO 2631 Lichaamtrilling. De ISO-normen bepalen diverse filters voor verschillende arbeidsomstandigheden. Voordat de blootstellingtijd kan worden berekend, worden eerst de gemeten trillingen volgens de genoemde ISO-normen gefilterd. De Fast Fourier Transform (FFT) spectra-metingen laten exact zien waar de frequenties liggen. De frequentie (het aantal bewegingen per seconde) geeft aan waar de bron van de trilling is. Beizein duidt de brontrilling aan en berekent hoe men de brontrilling vermindert of isoleert door bijvoorbeeld persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken of door een andere manier van machine operatie.

Schadelijke frequenties

Met de uiteindelijke resultaten kan de exacte blootstellingtijd worden bepaald: de tijd dat een mens zonder gezondheidsrisico’s kan werken met de betreffende machine. De FFT-waarden worden vergeleken met de schadelijke frequenties van de verschillende delen van het menselijke lichaam. Enkele trilling frequenties die invloed hebben op de gezondheid zijn:

· Tussen 3 en 6 Herz (maal/sec) trillen de organen in borst en buikholte mee (resonantie)

· Tussen 10 en 12 Herz ontstaat schade aan de wervelkolom

· Tussen 16 en 30 Herz ontstaat schade aan de onderarm (slechte doorbloeding)

· Tussen 50 en 200 Herz ontstaat schade aan de handen (witte vingers en kraakbeenvergroeiingen)

· Tussen 30 en 80 Herz trillen de oogspieren mee met blindheid tot gevolg.

Oplossingen handapparaten

Bij handapparaten die te veel trillen, worden trillingdempende handschoenen aanbevolen. Deze handschoenen reduceren de trilling van zo´n 20 tot 80 procent, afhankelijk van de frequentie. Gebruik van trilling dempende handschoenen geven meer machinewerktijd per medewerker en beschermen de gezondheid van de medewerker. Men kan zelfs de toegestane werktijd mét trillingdempende handschoenen berekenen.

Oplossingen heftrucks

Voor heftruckchauffeurs zijn er diverse oplossingen. Eenvoudige oplossingen, zoals een (nog) betere stoel monteren, andere banden kiezen voor de heftruck of de rijtijden van chauffeurs afwisselen. Ook mogelijk is een andere rij – en werkstijl hanteren: langzamer rijden en de last zorgvuldig opnemen en afzetten. Meer rigoureuze oplossingen zijn: een meer trillingvrije heftruck aanschaffen of het wegdek aanpassen door reconstructie van vloeren en het verwijderen van drempels.  Eenmaal meten is niet voldoende. Veranderingen binnen het bedrijf kunnen andere routes opleveren voor de heftruckchauffeur. Slijtage aan vloeren of bedrijfsterreinen dwingen iedere werkgever om alert te blijven.

Europese richtlijn

De Europese richtlijn verplicht producenten van machines en handgereedschap om trillingen tot het laagst mogelijke niveau terug te brengen. Zij zijn verplicht het trillingniveau weer te geven in de handleiding van het apparaat. Deze trilling wordt weergegeven in m/sec2 en de (A8) dagelijkse dosis. Lichaamtrillingen vragen om beschermende maatregelen boven de 0,5 m/sec2. Hand-armtrillingen vragen om beschermende maatregelen (trillingdempende handschoenen) vanaf 2,5 m/sec2. Bovenstaande zijn de actiewaarden voor een 8 urige werkdag. Boven deze trillingwaarden zijn bedrijven verplicht een plan van aanpak te maken waarin maatregelen zijn vermeld om de blootstelling aan trilling te verminderen. Deze maatregelen zijn er op gericht om onder de grenswaarde te blijven van 5 m/sec2 voor handarm trillingen en van 1,15 m/sec2 voor lichaamtrillingen. Uitsluitend een gespecialiseerd bedrijf in het meten en analyseren van trillingen geeft de benodigde zekerheid.