Gaat het nu om de Human Factor bij Logistcs óf is Logistics de Human Factor binnen het bedrijf. De laatste interpretatie roept toch wel heel bijzondere associaties op én wellicht enige jaloezie bij onze HRM-collega’s, die zo nu en dan toch graag ook voor ‘dat verschil’ gaan. Hoe dan ook, in de loopbaan van de logisticus neemt de ‘Human Factor’ een niet weg te denken, belangrijke, plaats in. Wanneer hij zich afvraagt: ‘Hoe word ik een goed logistiek manager?’ kan hij niet om zijn Human Factor heen. Het staat bijna synoniem voor de spagaat tussen kennis en inhoud enerzijds en empowerment en people management anderzijds, die hij nog op vele momenten in zijn loopbaan zal tegenkomen.

Toegevoegde waarde

De beantwoording van de vraag: ‘Hoe word ik een goed logistiek manager?’ begint vanzelfsprekend bij de vraag naar zijn toegevoegde waarde voor zijn bedrijf, zijn onderneming. Wat is zijn meerwaarde op het moment dat hij of zij binnenkomt vanuit de schoolbanken. Maar ook: wat neemt zij of hij mee op het moment van doordringen in de boardroom? Onmiskenbaar zijn de verwachtingen met betrekking tot inhoud, vaak al op het moment van binnenkomen in de nieuwe werkomgeving, hoog gespannen.

De breedte van het logistieke speelveld en de rol van detailkennis bij oordeelsvorming maken het voor iedere logisticus in spé bijna onmogelijk om aan die verwachtingen te voldoen. Als hij niet oppast en er voor zorgt dat opleiding en afstudeeropdracht(en) enerzijds en eerste werkkring anderzijds redelijk op elkaar aansluiten, dan loopt hij het gevaar al met een ‘handicap’ te beginnen. Maar feitenkennis is niet waar het bij de logisticus primair om gaat. Zijn kerncompetenties liggen ergens anders.

De whizzkid?

Wanneer ik me die aspirant logistiek manager op het hbo of op de universiteit probeer voor te stellen, kom ik iedere keer weer uit bij die man of vrouw die wordt gefascineerd door de samenhang van dingen. De systeemdenker die op zoek is naar inzicht in verbanden, structuren en invloedsfactoren. Heel praktisch vanuit werkelijke problemen. Inzicht en toepassing zijn kernbegrippen. Verbanden tussen mensen, processen, informatiestromen en technische mogelijkheden en voor alles wat dat met mensen doet en wat mensen doen.

Ik kom dan uit bij vakgebieden als productie organisatie en operations research, maar ook wachtrij-theorie, transporttechniek, economie én gedragswetenschappen. Bijna filosofisch is hij, op zoek naar vernieuwing en mogelijkheden om bedrijfskundig zijn inzichten te verzilveren. Hij verliest zich soms even in spelen en simuleren…. Maar op hetzelfde moment zie ik hem als regelneef en organisator die, als hij niet oppast, vergeet om het vak te leren. Nuchter als hij is.

Het VAK logistiek

Want een VAK is het. De analytische inslag en snelle en adequate probleemanalyse komen niet zomaar aanwaaien en staan niet los van het tactisch en strategisch kader. Verdiepte kennis die echt is doorleefd, is essentieel wil de jonge logisticus zijn (gepretenteerde) toegevoegde waarde kunnen waarmaken in het bedrijf van zijn keuze. Op dat moment kán hij niet zonder bedrijfseconomie, operations research, statistiek, transporttechniek en wellicht zelfs fysische transportverschijnselen of kinematica en dergelijke als toevoeging.

Breed vakkenpakket

Analogie uit de concrete wereld en wetenschap die hem het inzicht en gevoel opleveren voor samenhang van concrete processen. Diepte analyse tot op het detail. Een breed exact vakkenpakket dus dat hem of haar de basis geeft om iets toe te voegen en te betekenen op de plaatsen waar het logistieke vak in haar volle breedte wordt geleerd.

Toepassing in context

Bij dat leren in de praktijk gaat het dan om toepassing in context. Diegene die verder wil, moet er dan voor zorgen dat hij héél veel ziet en meemaakt in korte tijd. Bijna masochistisch zoekt hij de problemen op en pakt ze beet en bijt zich er in vast totdat hij, samen met anderen, de oplossing in beeld heeft. Daarmee bouwt hij zijn praktisch referentiekader op. Leert het vak vanuit de zijlijn of direct vanuit de korte tijdelijke lijn. Én ontdekt en ziet hij ook dat die ‘Human Factor’ van groot belang of nog beter van doorslaggevend belang is.

Competentie van rattenvanger

En gelijktijdig het belang van het onderscheiden van strategisch, tactisch en operationeel acteren. Daartussen moet hij kunnen schakelen en er mee kunnen manoeuvreren met andere woorden: de competentie van rattenvanger als geen ander weten te beheersen. Want tussen gelijk hebben en gelijk krijgen blijkt ook binnen zijn werkomgeving, met zoveel tegengestelde belangen, een groot verschil te zitten.

Lijnervaring onontbeerlijk

En dan moet er een moment komen dat de logistiek manager echt vol de lijn in gaat: eindverantwoordelijk wordt en (mee) gaat bepalen. Voor de logistiek manager betekent dat in de eerste lijnfunctie meestal dat hij echt direct leiding gaat geven aan zeer basale activiteiten. Abstractie en analytisch vermogen bruisen op de achtergrond. Maar zodra ze op de voorgrond treden, dreigt het predikaat ‘professor’ of ‘salon geleerde’. Het is het moment van natte voeten en natte ruggen, de klets melk in de nek en die ervaringen van hopeloosheid, waar je later met weemoed aan terugdenkt. Het bewustzijn dat succes in de lijnfunctie een must is voor een succesvol vervolg. De tijd waar je vrienden voor het leven kunt opdoen.

De reis en het doel

En gaandeweg krijgt die logistiek manager weer in de gaten, dat hij bezig is aan een eigen reis, zijn reis die met hem zelf samenvalt. De reis zélf gaat hem bevallen omdat het hem de voldoening brengt van zijn toegevoegde waarde gecombineerd met het ontdekken. Dat ontdekken doet hij deels buiten, op Nijenrode, Insead of waar hij zijn ‘strategisch creatief out of the box bewustzijn’ veilig oefent en het wezen van people management leert en zijn organisatie sensitiviteit verder ontwikkelt. Hij oefent zijn ‘management skills’ en krijgt meer en meer oog voor de realisatie van de strategische belangen en de effecten van communicatie. Niet zelden neemt een logistiek manager op zijn HRM-reis doorleefde oosterse wijsheden mee. Maar ook zijn eigen reisroute, doel en ambitie worden al lopende duidelijker. Verleidelijk wordt het om te blijven (het is vaak echt leuk), maar het is noodzaak om verder te gaan en te genieten van de uitdaging.

Volwaardig logistiek manager

En plotseling vraagt deze nu volwaardige ‘logistiek manager’ zich af of hij eigenlijk nog wel een logistiek manager is. Logistiek is inmiddels zijn natuur geworden. Dat is wellicht het moment dat hij het volwassen stadium van volwaardig logistiek manager heeft bereikt en daarmee rijp is voor de boardroom met als portefeuille: COO of CLO of mogelijk CEO. Niet het vak is dan de reden van toetreden tot de boardroom, maar zijn verworven en bewezen competenties. Breedte, ervaring en competenties als:

• strategische oriëntatie en visie;
• analytisch en probleemoplossend vermogen;
• vakkennis;
• betrouwbaarheid en integriteit;
• management vaardigheden, vaak bruggenbouwer;
• én een sterk oog voor de menselijke factor;

De boardroom

Met bovenstaande opsomming kom ik weer terug op de opening van mijn expertartikel: door zijn reis, ervaring en portefeuille staat deze logistiek manager in vele boardrooms synoniem voor The Human Factor. Hij of zij vertegenwoordigt in veel gevallen de vele stemmen van de mensen die het op de vloer moeten maken en de ideeën moeten uitvoeren. Hij weet als geen ander in zijn bedrijf wat deze mensen beweegt, maar ook wat hen frustreert. In de boardroom maakt zijn ‘Human Factor’ gecombineerd met zijn competentie ‘Verwezenlijken van strategie door Operatie’ het verschil. Of zoals het in twee van de conclusies van het vLm kiemgroep rapport ‘Logistiek in de boardroom?!’ wordt verwoord:

• Van een boardroom lid mag worden verwacht dat hij een breed scala aan vaardigheden beheerst en een brede (strategische) oriëntatie heeft. Daar waar managers uit het logistieke veld doorgroeien, zullen zij blijk gegeven moeten hebben te beschikken over deze breedte en visie;
• Willen ondernemingen profijt halen uit het brede zicht dat managers in het logistieke veld hebben op alle bedrijfsprocessen, dan zullen zij zich meer dan tot nu toe het geval was, moeten inspannen om hun communicatieve en beïnvloedingsvaardigheden te verbeteren en hun strategisch inzicht en management breedte te vergroten

Lees ook:

• Logistiek manager wordt steeds hoger aangeslagen (bladarchief, oktober 2006)
• Van logistiek manager naar chief logistics officer (expertartikel)