Als er in een logistieke omgeving over service wordt gesproken, dan gaat het over het leveren van producten binnen een vooraf afgesproken levertermijn en met een bepaalde betrouwbaarheid. De meest gangbare definities in de praktijk zijn in te delen in drie typen.

Drie definities service

De drie typen definities voor service zijn:

• Type 1: Het deel van de orderlijnen dat volledig op tijd wordt uitgeleverd (vergeleken met de gevraagde of beloofde leverdatum).
• Type 2: Het deel van de orders dat volledig op tijd wordt uitgeleverd (vergeleken met de gevraagde of beloofde leverdatum). Dit is een stuk strenger dan de vorige definitie, want zodra er één orderlijn niet tijdig wordt geleverd, wordt dit in rekening gebracht.
• Type 3: Het deel van de totale gevraagde hoeveelheid dat op tijd wordt uitgeleverd (vergeleken met de gevraagde of beloofde leverdatum).

Nu gaan de definities die gebruikt worden bij het berekenen van veiligheidsvoorraden, uit van een gewenste levertermijn die gelijk is aan nul. Met andere woorden, het gaat over de beschikbaarheid van (voldoende) voorraad, op het moment dat een klant een bestelling plaatst. De verschillende mogelijke concepten worden geïllustreerd aan de hand van een 95 procent service level.

Concept 1: cycle service level

De meest gangbare definitie, en meteen ook de eenvoudigste wat de formules betreft, is die van “cycle service level”, ook wel P1-service level genoemd. Hierbij wordt aangegeven wat “de kans is om geen voorraadtekort te hebben gedurende de herbevoorradingscyclus” of anders geformuleerd “de fractie van het aantal herbevoorradingscycli waarin geen voorraadtekort zal voorkomen”. Een service level van 95 procent betekent hier dat op honderd herbevoorradingen, er in vijf gevallen een voorraadtekort zal voorkomen. Hoe groot dat voorraadtekort zal zijn, wordt hier buiten beschouwing gelaten.

Concept 2: fill rate

Een tweede definitie gaat uit van een fill rate, ook wel P2-service level genoemd. Deze geeft aan, aan welk deel van de vraag moet worden voldaan vanuit voorraad gezien. In dit geval betekent het dat 95 procent van de totale gevraagde hoeveelheid direct uit voorraad gehaald kan worden op het moment dat orders geplaatst worden. Dit komt daardoor sterk overeen met de derde praktijkdefinitie, uitgaande van een gevraagde levertermijn die uitgaat van het feit dat producten uit voorraad kunnen worden geput.

Concept 3: ready rate

Een derde definitie is de “ready rate”-definitie – ook P3 service level genoemd. Deze wordt nog maar weinig gebruikt. Zij geeft de fractie aan van de tijd aan dat er voorraad beschikbaar is. Deze definitie is alleen zinvol voor artikelen waar directe beschikbaarheid voor noodsituaties zeer belangrijk is, zoals bijvoorbeeld in de militaire wereld.

Wat opvalt, is dat eigenlijk slechts één van de service-KPI’s die courant gebruikt worden in de praktijk – de derde - tot op bepaalde hoogte een equivalent vindt in de voorraadtheorie (P2). Nu is het doorgaans zo dat de cycle service level-definitie strenger is dan de fill rate-definitie. Er moet dus een hogere veiligheidsvoorraad aangehouden worden voor 95 procent P1-service level, dan voor 95 procent P2-service level.

Hetzelfde geldt voor de relatie tussen een servicegraad op orderlijnniveau (definitie 1) en op orderhoeveelheidsniveau (definitie 3). In de praktijk blijkt het dan ook zinvol om het P1-service level concept te gebruiken als service gemeten wordt op orderlijnniveau, zoals in de eerste praktijkdefinitie. Om de servicedoelstelling volgens het tweede type te herleiden naar een gangbaar voorraadmodel, moet een conversie gebeuren van een ordergedreven service level, naar een orderlijngedreven service level. Dit kan door rekening te houden met de gemiddelde ordergrootte.