Wie herinnert zich de “Effe checken”-campagne niet? Een promotiecampagne uit 2002 om de ‘Verplichte rundvleesetikettering’ breed onder de aandacht van consumenten te brengen. Dat was het moment voor de rundvleessector om ketenbreed met traceability aan de slag te gaan. Het verplicht opnemen van tracking and tracing (traceability) gegevens in de etikettering was een feit. Dit alles met het doel de consument te informeren over de herkomst van het rundvlees en daarmee het vertrouwen in de sector terug te winnen na de diverse BSE incidenten. Met deze verordening werd de basis gelegd voor wetgeving in de levensmiddelenbranche en soortgelijke regelgevingen in andere sectoren.

Richtlijnen

De General Food Law is daar een ultiem voorbeeld van, maar er bestaan inmiddels ook andere richtlijnen zoals de Europese Richtlijn Algemene Productveiligheid (RAPV). De richtlijn gaat over alle consumentenproducten en artikelen die zowel door professionals als consumenten gebruikt kunnen worden. Denk hierbij aan een bouwmarkt. Ook deze richtlijn heeft meldingsplicht en productveiligheid als insteek, maar beperkt zich niet tot de levensmiddelensector.

Hogere eisen

Door deze ontwikkeling worden ook steeds hogere eisen aan traceabilitysystemen gesteld. De keten moet steeds sneller en gedetailleerder informatie kunnen overleggen. Zo moet er bijvoorbeeld op het meldingsformulier van de Richtlijn Algemene Productveiligheid staan wat de batchcodes en EAN-codes van de betrokken producten zijn en of er tekortkomingen zijn op het gebied van veiligheidseisen. Daarnaast is een bedrijf verplicht aan te geven welke corrigerende maatregelen zijn genomen.

Regelgeving als katalysator

Een tweede EU-richtlijn, op het gebied van milieu, is ‘Verpakking en verpakkingsafval’ die in Nederland valt onder het ‘Besluit beheer verpakking en papier en karton’. Door deze richtlijn zijn producenten en importeurs, die verpakte producten op de Nederlandse markt brengen, individueel verantwoordelijk voor de preventie, inzameling en recycling van het gebruikte verpakkingsmateriaal. Zowel de RAPV als de “Verpakking en verpakkingsafval” krijgen minder media-aandacht, maar hebben wel degelijk een duidelijk katalyserende rol ten aanzien van de invoering en optimalisering van ketenbrede traceability.

Een stap verder

Bedrijven optimaliseren gezamenlijk hun traceabilitysystemen. Hierdoor en door de genoemde richtlijnen beginnen zij aan een volgende stap. Traceabilitysystemen die vanuit de visie van ketengericht denken en ketenoptimalisering zijn opgezet, kunnen kosten besparen doordat de bedrijven niet alleen meer grip op en inzicht in hun eigen processen krijgen maar ook op de keten als geheel. Door standaardisatie kunnen de wettelijke, maar ook de commercieel vereiste gegevens sneller en tegen lagere kosten worden vastgelegd en opgevraagd.

Nieuwe fase

Er kan zo ook makkelijker meerwaarde richting handelsrelaties en consumenten worden gecreëerd door deze sneller en gedetailleerder over producten te informeren. Wanneer wordt de bestelling verwacht? Onder welke omstandigheden is het product geproduceerd? Kortom, het is nu tijd voor een nieuwe fase, een fase waarin bedrijven gaan profiteren van de investering in een goed traceability-systeem.

De mondige consument

Welke redenen zijn er om tracking and tracing in te voeren? Allereerst is daar de consument. De consument van vandaag wil bewust kunnen kiezen. Is het product veilig in gebruik? En wordt het op een verantwoorde manier geproduceerd? Dit noodzaakt bedrijven steeds gedetailleerder informatie over hun producten op te slaan. Met een goed traceabilitysysteem kan een fabrikant beter inspelen op deze mondige consument. Hij kan op zijn producten duidelijk leesbare informatie over de herkomst, de productie, veiligheid en milieubelasting neerzetten. De consument wil in het geval van kinderspeelgoed bijvoorbeeld weten of de de fabrikant claims als “dit product is een ‘PVC vrij’-product” kan waarmaken. Fabrikanten kunnen namelijk zelfs extra waarde ontlenen aan deze claims, omdat een consument bereid is meer te betalen als producten echt en authentiek zijn.

Merkbescherming

Daarnaast is traceability een handig middel ter bescherming van merken. Het kan counterfeiting en omzetderving voorkomen en zorgt ervoor dat het merk niet beschadigd raakt bij inferieure, niet veilige producten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan nep-Viagra en nagemaakte batterijen van GSM’s.

Meer kwaliteit en efficiency in goederenstroom
Door te weten waar grondstoffen en producten vandaan komen, zich bevinden en waar deze naartoe gaan, kunnen er ketenbreed logistieke voordelen behaald worden. Dit zorgt voor een efficiëntere inrichting van de processen. Planningen voor de in- en uitslag van goederen gaan in kwaliteit omhoog omdat sneller gedetailleerdere informatie beschikbaar is over aan- en aflevering van producten. Met het oog op het reduceren van derving bij bederfelijke goederen is dit een winstpunt. Veel bedrijven hebben door traceability goed zicht op het traject van de toeleverancier en met welke leverings- en productievoorwaarden de schakels vooraan in de keten werken. Het is daarmee ook een belangrijk onderdeel van een kwaliteitswaarborgingsysteem.

Van 60 naar 15 seconden
Hoe in de praktijk een traceabilitysysteem ook tot efficiency leidt, zien we aan het gebruik van het EDI-verzendbericht (elektronische pakbon). Met het verzendbericht kunnen logistiek dienstverleners het bericht versturen voordat een vrachtwagen naar de retailer vertrekt. Dit bericht bevat alle relevante informatie zoals de hoeveelheid pallets en artikelen, een batchnummer en informatie over de houdbaarheidsdatum. Ook is het mogelijk detailinformatie per verzendeenheid te geven, bijvoorbeeld per pallet. Deze GS1-standaard levert veel tijdwinst op. Voorheen kostte het 60 seconden om te controleren of de juiste producten binnen kwamen, met het EDI-verzendbericht in combinatie met het EAN-palletlabel is dat nog maar 15 seconden. De retailer kan met deze informatie de efficiency van zijn logistieke proces verder optimaliseren en de kwaliteit van de producten beter beheren.

Inzage in actuele informatie
Afnemers en consumenten willen inzage hebben in actuele informatie. Automatisering maakt actuele (real time) informatie mogelijk. Hoe meer hierbij op een gestandaardiseerde manier gegevens worden uitgewisseld, hoe meer de implementatie en onderhoudskosten van een systeem beperkt kunnen blijven. Traceabilitysystemen verwerken gegevens over de goederenstroom tot managementinformatie. Hoe meer de gegevens zelf (wat is belangrijk om te weten?) ook gestandaardiseerd worden, hoe waardevoller de managementinformatie wordt waarop gestuurd kan worden.

Makkelijker een recall

Uit onderzoek van de Europese Unie blijkt dat het aantal geregistreerde recalls toeneemt (bron: www.aon.com). Dat betekent overigens niet dat de producten automatisch onveiliger zijn geworden. Wel betekent het dat de keten nu transparanter is. Voor alle partijen - keten, overheid en consument- is het tegenwoordig inzichtelijker welke producenten welke producten, vaak uit voorzorg, van de markt halen. Dit komt omdat de oorzaak en omvang van een (mogelijk) probleem door tracking and tracing eenvoudiger en sneller achterhaald kan worden. Als er vandaag de dag iets mis is met een product, dan hoeft men niet te zoeken naar die bekende speld in een hooiberg. In één oogopslag is het nu vaak duidelijk waar het in de keten is misgelopen.

Is tracking and tracing passé?

Als het als een synoniem voor de kennis over de General Food Law wordt gezien, dan is het antwoord ja. Bekijkt men tracking and tracing vanuit een ander perspectief, dan is het nog steeds actueel of - sterker nog - dan begint het nu pas. Bedrijven hebben hun interne traceability op orde en zijn nu gefocust op ketenbrede traceability op basis van gestandaardiseerde oplossingen. Het is tijd om dit verder te optimaliseren. Interne systemen zijn inmiddels deels op de keten aangesloten, maar de aansluiting vanaf het echte begin van de keten (primaire sector en grondstoffen) tot aan het eind van de keten (retail) en aangrenzende sectoren (foodservice, drogisterij en gemengde branche) begint nu pas. Bedrijven pakken traceability steeds vaker op als een ketenactiviteit om zo gezamenlijk het voordeel van efficiënte ketenlogistiek te behalen, zoals in bijvoorbeeld keteninitiatieven zoals Frug i Com (in de aarappelen, groente en fruit sector) en ambachtelijke bakkerijen. Van productiegegevens naar stuurbare keteninformatie. Een win-win situatie voor alle partijen. Kortom: traceability, daar begint het mee!

Lees ook: Traceability is taak van alle ketenpartners (bladarchief)