De globalisering van de wereldhandel heeft een sterke economische groei tot gevolg. Producten worden over de hele wereld verstuurd. In hetzelfde licht zie je dat economische en sociale tegenstellingen erg groot zijn. Dit gecombineerd met religieuze tegenstelling is volgens velen de basis van de huidige (o.a. terroristische en crimele) dreiging. Volgens de liberaal economische denkers dienen de tegenstellingen juist door mondialisering te worden verkleind.

Handelsbeperkingen

Echter door dit liberale denken zijn de laatste decennia handelsbeperkingen, (binnen) grenzen en controles verminderd of verdwenen. Zoals wel vaker bij tegenstellingen is te zien dat er juist nu een roep is om grenzen weer gecontroleerd te krijgen. Fort Europa gaat aan de ene kant mondialiseren en aan de kant de grenzen weer controleren. Deze controle drift kan echter niet zonder een mondiaal framework. Het wereldwijde framework waarin de EU gaat acteren, is door de World Customs Organisation (WCO) neergezet en heet SAFE een Framework of Standards. De standaard is in juni 2005 unaniem door de WCO aangenomen en dient in de toekomst een veilige wereldhandel te garanderen.

Of de mondiale overheidsbemoeienis op logistiek, safety & security gebied nu wel of niet terecht is, de overheidsmaatregelen zijn genomen door middel van verdragen en wetgeving en zullen de aankomende jaren leiden tot meer controle. Het toekomstig internationale logistieke concept gaat rusten op twee peilers:

• Customs to Customs samenwerkingsverbanden (bijvoorbeeld China en Nederland);
• Customs to business samenwerkings verbanden (C-TPAT, AEO).

Een toekomstig en douane perspectief

Om een idee te geven hoe de internationale handel er in 2015 uit zal zien, werd de volgende casus door de Nederlandse douane in januari van dit jaar op een congres in China gepresenteerd.

Een Nederlandse importeur plaatst een bestelling van 2.000 LCD schermen bij een expediteur in China. De bestelling en de bevestiging daarvan worden naar een centrale World Wide Data Base (WWDB) gezonden waarbij de toekomstige verscheping een Unique Consigment Refrence (UCR) nummer krijgt. Voor belading wordt een electronische export declaratie via de WWDB naar de Chinese douane verzonden. Op basis van de bij bilaterale overeenkomst tussen China en Europa.

Vastgestelde risico analyse geeft de Chinese douane groen licht voor het transport en besluit zij of de lading fysiek zal worden gecontroleerd. Als de exporteur een gecertificeerd bedrijf is, is de kans op inspectie miniem. Resultaten van eventuele inspecties worden in de WWDB opgenomen. Na het beladen, wordt de container verzegeld met een smart seal of via ingebouwd tracking en tracing device en start de container zijn reis via de logistieke keten in China. De deelnemers in het Chinese deel van de keten zijn ook gecertificeerd om de mogelijkheid van geknoei met de lading tot een minimum te beperken. Bij de zeehaven aangekomen wordt de lading gelost en passeert het een geïntegreerde container inspectie systeeem bestaande uit x-ray scanning en detectiepoorten. Dergelijke controle vindt plaats conform de normale afhandelingssystemen en nemen geen extra tijd in beslag. De software van de systemen is in staat te analyseren en alarm te slaan indien afwijkingen worden geconstateerd. De inspectie resultaten worden in de WWDB onder het UCR nummer van de lading opgeslagen waarbij het systeem reageert als gegevens niet conform zijn. De verscheper van de lading voegt vervolgens transport informatie toe, zoals naam en route van het schip en de vermoedelijke datum en tijd van aankomst van het schip naar de WWDB. De zeereis naar Nederland kan beginnen.

De importeur en douane in Nederland worden via het WWDB kennis gegeven van het aankomende transport en via het WWDB zal de importeur een declaratie van import naar de douane in de haven van aankomst zenden. Op basis van alle in het WWDB beschikbare informatie kan de douane besluiten of aanvullende inspectie van de container noodzakelijk is. Daartoe weet de douane via het WWDB dat de zending via een gecertificeerde onderneming is verzonden en vervolgens getransporteerd door verschillende gecertificeerde ondernemingen en dat de inspectie van de container met x-ray en stralingspoorten negatief waren. Voorts weet zij dat de locaties in de havens van vertrek en aankomst als mede het zeeschip ISPS gecertificeerd zijn.

Omdat de lading wordt geïmporteerd en vervoerd door AEO gecertificeerde ondernemingen, weet de Nederlandse douane dat er geen directe noodzaak zal zijn om de container bij aankomst te inspecteren. Na ontscheping zal de container zonder onderbreking zijn plaats van bestemming bereiken en worden gestript. Mochten bij deze werkzaamheden toch onregelmatigheden blijken, dan zal de importeur dit conform zijn AEO status via de WWDB en het UCR nummer aan de douane rapporteren. Ongeveer een maand na ontvangst van de lading zal de importeur de invoer verplichtingen welke gemoeid zijn met het transport voldoen.

Deze papierloze wereld met 100 procent screening van de lading en geen (of beperkte) inspecties is het verhaal van de toekomstige smart and secure tradelane. Dit komt tegemoet aan de verwachting dat omstreeks 2015, 90 procent van de wereldhandel zal worden verscheept via gecertificeerde ondernemingen in de keten. De overige 10 procent welke niet wordt verscheept via gecertificeerde ondernemers en smart boxes zullen onderwerp zijn van 100 procent douane inspectie.

Safety & security: het Europese perspectief

Wat is nu eigenlijk “safety en security”? De Europese Commissie vertaalt dat als volgt. Het “safety” gedeelte slaat op mensen en het “security” gedeelte op de goederen. Vanuit dat perspectief zou je kunnen zeggen dat het om het beschermen van onze “maatschappelijke veiligheid” gaat.

De Europese douane speelt daar als “regisseur van het extra-communautaire” (in- en uitvoer van EU grenzen overschrijdende) goederenvervoer een historische rol. De verlegging van fiscale (belasting heffen) naar niet fiscale taken (kwaliteitscontrole op verboden stoffen zoals Cadmium, drugs- en wapenhandel, mensensmokkel, bedreigde diersoort) is een tendens van de laatste decennia. Het lag dan ook voor de hand dat de EU de grenscontroles op goederen in het kader van het anti-terrorisme bij de Europese douane organisaties zou gaan leggen. 

Waaruit bestaat de dreiging eigenlijk? De internationale georganiseerde misdaad inclusief het terrorisme maakt misbruik van de mogelijkheden die de logistieke keten hen biedt. Om hun activiteiten te financieren, genereren zij inkomsten uit het illegale transport van mensen en drugs en smokkelen zij wapens / explosieven om aanslagen te plegen.

Het antwoord van de Europese Unie op deze dreigingen is Authorised Economic Operator. Zoals juridisch vastgelegd in de Verordeningen (EG) 648/2005 & 1875/2006. Kortom ingebed in de Communautaire douanewetgeving. Zoals hoogstwaarschijnlijk bekend ziet de AEO certificering op drie types van certificering, namelijk douane, veiligheid en een combinatie daarvan. De wetgeving is van toepassing op een ieder die te maken heeft met douaneregelingen. In principe dus een iedere die te maken heeft met het EU grensoverschrijdende goederen verkeer. Van rederijen, import- en exporteurs, producenten, logistiek dienstverleners, vervoerders en douaneagenten.      

Het Nederlandse perspectief

De Belastingdienst Douane benadert toetsing en afgifte in het kader van AEO certificering in Nederland volgens de volgende kernelementen:

• Het uitgangspunt van de douane -horizontaal toezicht op de hele logistieke keten- is gebaseerd op georganiseerd vertrouwen.
• De douane maakt maximaal gebruik van alle waarborgen die het bedrijfsleven al biedt, waaronder bestaande veiligheids systemen.

Horizontaal toezicht wordt gezien als georganiseerd vertrouwen met als uitgangspunt vertrouwen en niet het wantrouwen van bedrijven. Dit principe is gebaseerd op de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijf. Dit blijkt dan ook uit het vijf stappenplan van de AEO-self-assessment zoals door de Nederlandse douane is neergelegd als norm om voor certificering in aanmerking te komen.

1. Bepaal welk certificaat u aan wilt vragen (AEO veiligheid, douane of combinatie)

2. Verzamel informatie (dossiervorming met beschrijvingen en documentatie)

3. Bepaal de risicogebieden (met als uitgangspunt Gecertificeerde bedrijven (gids) van de EU) en de eerder genoemde (EG) Verordeningen.

4. Bepaal de aanvullende maatregelen (bestaande maatregelen en te nemen maatregelen en bestaande certificaten)

5. Vraag de AEO status aan en stel een onderhoudsplan op (organisatorische wijzigingen en of er nog steeds aan de voorwaarden wordt voldaan vereist dus continue onderhoud)

AEO certificering verlangt meer van een bedrijf dan alleen een aanvraag indienen. Het is zondermeer een integraal stelsel van Administratieve Organisatie en Interne Bedrijfsbeschrijving alsmede de reeds bestaande veiligheidsnormeringen zoals TAPA en ISO. Het veiligheidsbeleid zal bij veel bedrijven een relatief onbekende zijn die proffesionalisering behoeft.   

Een dergelijke benadering houdt in dat het bedrijf verantwoordelijkheid neemt en draagt voor het invoeren, onderhouden en bewaken van haar eigen veiligheidsprocedures. Dit vraagt om beveiligingsbewustzijn binnen het hele bedrijf waarbij de directie een belangrijke rol speelt omdat zij verantwoordelijk en aansprakelijk is voor het aanvragen, verkrijgen en behouden van de AEO status.

Gezien het selfmanagement principe zouden we het idee kunnen krijgen dat de AEO certificering een relatief vrijblijvende administratieve handeling is. De douane stelt zich passief op of beter gezegd faciliteert het bedrijfsleven op basis van het vertrouwensbeginsel. Dit is niet de gehele werkelijkheid. Op 11 september 2007 heeft European Compliance Network (ECN) een seminar gehouden over reeds bestaande veiligheidssystemen zoals ISPS, C-TPAT die betrekking hebben op logistiek. De invoering van AEO stond daarin centraal. Als een van de sprekers stelde de Nederlandse douane duidelijk, dat in geval van twijfel bij de aanvraag er een onderzoek bij het betreffende bedrijf zou plaats vinden. Stel nu dat de aanvraag van het AEO certificaat onvoldoende is onderbouwd of in het slechtste geval er niet wordt voldaan aan de door de douane gestelde veiligheidseisen of vereenvoudigingseisen, dan kan de aanvraag worden afgewezen. In het geval dat u reeds een AEO certificaat bezit en deze wordt door bepaalde omstandigheden ingetrokken dan kunt u gedurende drie jaar geen nieuw certificaat aanvragen. Indien het AEO certificaat niet wordt afgegeven of ingetrokken dan kunt u niet genieten van de voordelen van het certificaat namelijk:

• Snelle aankondiging van douanecontroles, minder fysieke & administratieve controles, en indien controle dan voorrang bij douanecontroles;
• Minder gegevens in de summiere aangifte (pre-arrival, pre-departure) nodig;
• Commerciële meerwaarde van AEO certificering.

Wij voorspellen dat u zonder AEO certificaat in de vooralsnog ondefinieerbare nabije toekomst in de hoek van de logistieke klas komt te staan. De grote vaak USA georiënteerde multi-nationals eisen nu al dat al hun diensten- of goederen leveranciers een AEO certificaat moeten hebben in 2008.

Zoals u heeft kunnen lezen zijn er dus aanmerkelijke logistieke en commerciële belangen aan verbonden.

Verklaring bij de aanvraag AEO

De verklaring die u bij de aanvraag van een AEO certificaat dient te overleggen geeft al meteen aan dat de lat hoger ligt dat je in eerste instantie zou denken. De bestuurder/ directeur van het betreffende bedrijf dient namelijk zelf de aanvraag te ondertekenen. Hij is dus persoonlijk verantwoordelijk en aansprakelijk voor de inhoud van de aanvraag en de onderliggende stukken. Er staat in de aanvraag expliciet vermeld dat:

De aanvrager (bestuurder/directeur) verklaart het volgende:

1. De aanvrager is bekend met de wet- en regelgeving … zoals vastgelegd in de (EG) Verordeningen 648/2005 en 1875/2006… en document Gecertificeerde bedrijven TAXUD/2006/2006/1450;29-6-2007);

2. De aanvrager voldoet aan alle voorwaarden en normen (zie onder nr.1);

3. De aanvrager heeft een AEO-self-assesment uitgevoerd, gedocumenteerd en een veiligheidsplan opgesteld;

4. De aanvrager verklaart dat hij op eigen initiatief wijzigingen zoals bedoeld in artikel 14 quatervicies van Verordening (EG) 1875/2006 zal doorgeven aan de douane. De aanvrager zal tevens regelmatig vaststellen of hij nog aan de voorwaarden van AEO voldoet.

ECN kan helpen bij de AEO aanvraag bestaat uit drie onafhankelijke professionele organisaties die op basis van hun specifieke kennis en expertise een volledige, correcte verantwoorde aanvraag garanderen. De producten bestaan uit:

• een quick scan waarbij op een snelle wijze wordt geïnventariseerd in hoeverre u op basis van reeds aanwezige maatregelen AEO compliance bent en/of welke additionele maatregelen nodig zijn;
• advisering op het gebied van AEO of ondersteuning bij uw eigen aanvraag;
• het verzorgen van de aanvraag en alle daarbij behorende activiteiten zoals een beveiligingsplan, supply chain analyse, douane & internationale handel analyse, IT analyse, HR en facility analyse;
• een jaarlijks terugkerende AEO compliance audit en daaruit volgende continuïteitsgarantie.

ECN is een samenwerkingsverband van Loyens & Loeff, Process Improvers en Securitas

info@e-cn.eu.