Veel logistieke dienstverleners in Nederland hebben nog volop last van de crisis, en de rendementen zijn dit jaar wederom voor veel partijen rond de nullijn. De grootste logistieke dienstverlener van het land, DHL, maakt honderden ontslagen bekend bij het oude Van Gend en Loos, terwijl er meer faillissementen zijn in de sector dan ooit. Een lichtpunt is wel dat de overslag in zee- en luchthavens weer is hersteld tot het niveau van 2008, wat een teken is dat de wereldeconomie aantrekt. En er zijn ook nog overnames, zoals Norbert Dentressangle dat TDG inlijfde. Kortom, het glas is half vol of half leeg, het is maar hoe je het bekijkt. Ik ben echter de laatste tijd wat ongerust geraakt over de veranderende logistieke concurrentieposities in Europa, en vooral over het feit dat Nederland haar Europese logistieke koppositie meer en meer lijkt af te staan aan Duitsland. Worden wij de aanvoerlijn van de logistieke draaischijf Duitsland?

Logistieke is big business in Duitsland. De sector zal een omvang hebben van 208 tot 210 miljard Euro in 2009, en dat betekent 4-5% meer dan in het rampjaar 2009, toen een daling van 8% werd geboekt. De verwachting is dat deze 4% stijging in de omzet doorzet in het komende jaar, zodat eind 2011 de schade van de crisis weer is hersteld. En wat is de logistieke omzet in Nederland? Het is tekenend dat dit niet systematisch bijgehouden wordt, we weten het dus niet precies. Mijn schatting is rond de 50 miljard Euro, dit is procentueel vergelijkbaar met Duitsland.

Aardig, zult u misschien zeggen, maar wat zegt dat over de concurrentiepositie van Duitsland ten opzichte van Nederland? Deze wordt elke drie jaar door een speciaal team van de Wereldbank in kaart gebracht. Zoals ik eerder dit jaar schreef is Duitsland voor het eerst Nederland gepasseerd op deze ranglijst, en dat komt vooral omdat Duitsland een forse industrie kent, de thuisbasis is van de grootste logistieke dienstverleners van de wereld en de Duitse overheid in 2008 voortvarend een Actieplan voor Goederenvervoer en Logistiek uitvoert. Op al deze drie factoren is Duitsland ons voor, en daarom is onze nummer 1 positie in Europa niet meer gegarandeerd.

Een verklaring voor het succes van de logistieke draaischijf Duitsland is ook dat er vanuit de regio's heel hard wordt gewerkt om innovatieve logistieke activiteiten op te zetten en aan zich te binden. Natuurlijk gebeurt dat op een grondige en onderbouwde manier, met dikke onderzoeksrapporten die alle logistieke kansen en mogelijkheden minutieus in kaart brengen. Ik heb de laatste maanden heel wat onderzoeksrapporten van 250+ pagina's doorgenomen om goed bij te blijven waar de Duitse regio's op inzetten. De laatste loot aan deze onderzoeksstam is het rapport "Europa-Hub für Deutschland", een kloek boekwerk van 260 pagina's waarin de kansen van Noord-West Duitsland om tot een logistieke hub uit te groeien worden beschreven.  Niet de Nederlandse manier, we zijn hier meer van "Niet lullen maar poetsen". Echter, met deze gedegen onderzoeken wordt een basis gelegd waar Duitse bedrijven, overheden en not-for-profit organisaties zich achter scharen en de schouders eronder zetten.

Wellicht kunnen we als Nederland het verschil maken met het logistieke topinstituut DINALOG in Breda? De toekomst zal het leren, maar in Duitsland zitten ze uiteraard niet stil. In Dortmund wordt de Logistik Campus opgezet, op grofweg dezelfde lijnen als DINALOG maar dan meer gericht op supply chains vanuit de productielogistiek. Wellicht dat DINALOG en de Logsitik Campus elkaar in de toekomst aanvullen, maar het kan net zo goed dat er een felle concurrentiestrijd ontbrandt.

Kortom, Duitsland is goed bezig met een strategie om de logistieke sector in het land sterker te maken, terwijl in Nederland het nog de vraag is hoe het bedrijfsleven het in samenwerking met de regionale partijen en het nieuwe kabinet gaat oppakken. Daarbij vind ik het belangrijk dat Nederlandse partijen op dit gebied meer de samenwerking met Duitse bedrijven, regio's, overheden en not-for-profit organisaties gaan opzoeken. Dit gebeurt nu onvoldoende, waardoor de Duitsers meer en meer hun eigen pad kiezen en dat is een gevaar voor Nederland. De samenwerking zou kunnen liggen in:

• Het gezamenlijk optrekken van grensregio's in logistiek-strategische samenwerking, terwijl ze nu nog wel eens met de ruggen maar elkaar staan.
• Het aangaan van internationale samenwerkingsverbanden tussen verladers en vervoerders onderling, analoog aan initiatieven als 4C, MCC en TRANS-MISSION op nationaal vlak.
• Een afstemming van werkzaamheden tussen DINALOG en de Logistik Campus.
• Beter rekening houden met het aangepaste Actieplan Goederenvervoer en Logistiek van de Duitse overheid.

Kees Verweij, Consultant Goederenvervoer en Logistiek bij Buck Consultants International

Rapport "Europa-Hub für Deutschland":