De aandacht voor duurzaamheid in het bedrijfsleven neemt snel toe. Onder druk van de veranderende regelgeving, door de stijgende energieprijzen of om in te spelen op de veranderende behoefte van de consument of afnemer. Bedrijven worden door verschillende stakeholders gestimuleerd doelstellingen op het gebied van duurzaamheid te formuleren, maatregelen te nemen om deze doelstellingen te realiseren en hierover te rapporteren in een duurzaamheidsverslag.

   
Toch komen maatregelen op het gebied van duurzaamheid maar langzaam van de grond en blijft het veelal bij een intentie. Vaak bestaat onvoldoende inzicht in de consequenties van maatregelen op dit gebied of verwacht men dat maatregelen rond duurzaamheid op de korte termijn vooral tot extra kosten leiden.

   
Directe kosten- en energiebesparing
Maatregelen op het gebied van duurzame logistiek blijken echter wel degelijk tot een aanzienlijke kostenbesparing te leiden met vaak een zeer korte terugverdientijd. Tabel 1 laat zien dat bedrijven binnen 1 tot 2 jaar gemiddeld een reductie van 10-15% in kilometers, brandstofverbruik én transportkosten kunnen realiseren door hun logistiek duurzaam en efficiënt in te richten.
 

Tabel 1: Gerealiseerde besparingen door duurzame logistiek bij ruim 300 bedrijven

Duurzame logistiek vraagt om een integrale benadering
Duurzame logistiek vraagt om een integrale optimalisatie van product, logistieke keten, transportmodaliteit en transportoperatie (zie figuur 1 rechts).
  

Logistiek vriendelijke producten
Het product en de logistieke keten bepalen in belangrijke mate de behoefte aan transport. Zo brengen zwaardere of grotere producten meer transport met zich mee dan lichtere of kleinere producten en kunnen in het productontwerp of in de wijze van verpakken aanpassingen worden gedaan om het te transporteren gewicht of volume te verkleinen. Voorbeelden hiervan zijn stapelbare producten, geconcentreerde vloeistoffen, lichtere materialen of reduceren van verpakkingsmaterialen.

Optimalisatie van de logistieke keten
De inrichting van de logistieke keten bepaalt in belangrijke mate de transportafstand en heeft daarmee een sterke impact op duurzaamheid.  Logistieke ketens zijn vaak historisch ontstaan en leiden vaak tot veel (onnodige) transportbewegingen. Het optimaliseren van de logistieke keten en de goederenstroom door de keten kan het transport aanzienlijk reduceren. Maar ook het gedrag van de schakels in de logistieke keten is van belang. Zo zijn veel bedrijven doorgeschoten in leverfrequentie en worden afnemers vaak dagelijks in kleine hoeveelheden beleverd, terwijl dit niet vereist is. De impact van het reduceren van de beleveringsfrequentie op de logistieke operatie is enorm.

Optimale modaliteit en voertuig
In de uitvoering van de logistiek is de keuze van de modaliteit en het type voertuig sterk bepalend voor de duurzaamheid en efficiency. In hoeverre is vervoer over de weg altijd de beste oplossing? Of kan de binnenvaart, spoor of kustvaart een goed alternatief bieden. In veel gevallen leiden deze alternatieve modaliteiten tot een meer duurzame operatie, terwijl vooral bij binnenvaart en kustvaart de logistieke kosten (sterk) kunnen reduceren. Uiteraard vraagt de langere transporttijd wel om een aanpassingen in de (logistieke) operatie.

Ook binnen het vervoer over de weg kan de keuze van het type voertuig bijdragen aan duurzaamheid. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van Lange Zware Voertuigen (LZV) om het laadvermogen te vergroten en daarmee het aantal ritten te reduceren of  multi-functionele voertuigen om verschillende typen producten of ladingdragers te combineren en daarmee minder leeg te rijden.

   
Reduceren leegrijden en verhogen beladingsgraad
Tenslotte zijn er tal van transport efficiency maatregelen die kunnen bijdragen aan een duurzame operatie. Te denken valt aan slim uitbesteden, samenwerking met andere verladers of logistiek dienstverleners, inzet van rit- en routeplanningsystemen, verkorten van laad- en lostijden, etc. Al deze maatregelen leiden veelal tot een betere beladingsgraad en minder leegrijden. Bedrijven met eigen voertuigen kunnen daarnaast ook een aanzienlijke reductie van het brandstofverbruik realiseren door de keuze van het voertuig en vooral het beïnvloeden van het rijgedrag van de chauffeur.

Figuur 2 geeft een overzicht van concrete maatregelen die kunnen bijdragen aan een meer duurzame en efficiënte transportoperatie.

 
  Figuur 2: Voorbeelden maatregelen duurzame logistiek (klik hier voor groter beeld) 

Onderlinge samenhang maatregelen
De maatregelen die bijdragen aan duurzame logistiek moeten in onderlinge samenhang worden bekeken. Zo levert het verkleinen van producten weinig op als voertuigen niet beter worden beladen. Dan vervoeren we immers alleen meer lucht. Daarnaast kunnen bijvoorbeeld de mogelijkheden voor een verschuiving in modaliteit (modal shift) worden beïnvloed door de inrichting van de logistieke keten. Een integrale benadering is dus cruciaal.

Digiscan Logistiek helpt de juiste maatregelen de kiezen
Het kiezen van de juiste (combinatie van) maatregelen om de duurzaamheid en efficiency in de logistieke operatie te verbeteren is niet eenvoudig. Welke maatregelen zijn voor uw operatie geschikt? En niet onbelangrijk, wat leveren deze maatregelen op en wat komt er bij kijken om deze maatregelen te realiseren?

De Digiscan Logistiek helpt deze vragen te beantwoorden. Dit instrument is gratis beschikbaar via http://digiscan.duurzamelogistiek.nl en helpt de gebruiker stap voor stap aan de hand van de kenmerken van de eigen logistieke operatie, de juiste maatregelen te selecteren. Bovendien kan de gebruiker met dit instrument eenvoudig berekenen wat een maatregel oplevert aan kilometer-, brandstof én kostenreductie. Tenslotte levert de Digiscan Logistiek een op maat gesneden verbeterplan, waarmee de gebruiker stap voor stap de voorgestelde  maatregelen kan realiseren. Figuur 3 geeft enkele voorbeelden van de Digiscan Logistiek.
    

Duurzaamheid en kostenreductie gaan hand in hand
De praktijk laat zien dat duurzaamheid in de logistiek vaak direct tot een reductie van de logistieke kosten leidt. Bovendien zijn veel maatregelen relatief snel en tegen beperkte kosten in te voeren, zodat de terugverdientijd kort is. Duurzaamheid en kostenreductie in de logistiek gaan daarmee hand in hand.