artikel

Stadsdistributie moet slimmer – vijf pijlers

Distributie 1127

Zoals de distributie van goederen in steden nu gaat, dat is niet vol te houden. ‘Dat moet echt veranderen. Anders komt het vast te zitten.’ Een interview met Walther Ploos van Amstel van Hogeschool van Amsterdam die vijf pijlers deelt over hoe het anders zou kunnen.

Stadsdistributie moet slimmer – vijf pijlers

Walther Ploos van Amstel onderzoekt en constateert, en hij werkt aan slimme oplossingen, – samen met studenten, overheden, kennisinstellingen en ondernemers. Hij ziet veel mogelijkheden en kansen. Terugkerende elementen zijn: elektrische vrachtvoertuigen, slim inzetten van data met geavanceerde IT-technologie, hubs (overslagpunten voor vrachtwagens) aan de rand van de stad, innoverende ondernemers, en overheden die hun rug recht houden. “Vooral samenwerking is essentieel. Ik zie dat nog te weinig. Nu gaat de conservatieve transportsector pas anders werken als er één partij op de markt komt die de logistiek op een radicaal andere én goedkopere manier regelt, zoals we zagen met de komst van Deliveroo.”

Leefbaarheid piept en kraakt

Door de groei van de economie en de logistieke bewegingen komt de leefbaarheid en verkeersveiligheid in grote steden onder druk te staan. Het piept en kraakt aan alle kanten. De stedelingen merken het bijvoorbeeld aan méér uitstoot van fijnstof en CO2. “Al is in Amsterdam de luchtkwaliteit minder slecht dan je zou denken: alleen op een paar plekken is het soms bar en boos. Dan is er het verkeerslawaai, tegenwoordig ook steeds vaker ’s avonds en ’s nachts te horen. ’s Avonds en ’s nachts is de Amsterdamse binnenstad drukker dan overdag, omdat dan 4.000 taxi’s hun rondjes rijden. In Amsterdam is één op de vijf voertuigen een vrachtvoertuig. Die zijn drie tot vier keer vaker bij een ongeval betrokken dan personenauto’s. In Amsterdam veroorzaakt het vrachtverkeer 100 tot 150 gewonden per jaar.”

Proef in de Pijpstedelijke distributie

Stedelingen zien steeds vaker congestie, soms staat het verkeer muurvast. Een mooi praktijkproject om dáár iets aan te gaan doen, waarbij Ploos van Amstel betrokken is, speelt zich af in De Pijp. Een Amsterdamse wijk van 800 bij 800 meter waar de gemiddelde huizenprijs hoog is, ondanks de vele leefbaarheidsproblemen. Daar kan achter een lossende vrachtwagen de hele straat langzaamaan gevuld raken met stilstaande auto’s, waarna bestuurders hun stress ontladen met een minutenlange claxonsymfonie in A groot, die aan het omwonende publiek weer uit het raam geschreeuwde loftuitingen ontlokt. Dagelijks rijden er 1.000 vrachtwagens en busjes door de smalle straten. Studenten van Ploos van Amstel ontdekten dat 80 procent daarvan (dus 800 voertuigen) slechts één zending komen brengen. “Die 800 zouden daar eigenlijk niet moeten komen. Ze nemen te veel ruimte in beslag. Honderdvijftig vrachtwagens hebben twee of drie zendingen. De overige vijftig vrachtwagens en busjes doen 65 procent van de zendingen. Dan moet je denken aan Peter Appel Transport, DHL en PostNL, dat zijn professionals die zorgen voor een goede beladingsgraad.”

Lees ook: UVA en HVA bundelen aanvoer in één hub

Laad- en losplek slim gebruiken

Dat kan slimmer, vindt Ploos van Amstel. Samen met de gemeente en DHL en PostNL bedacht hij een manier om losplaatsen efficiënter te gebruiken. Professionele logistieke dienstverleners kunnen straks per smartphone en een app een tijdslot van maximaal twintig minuten reserveren. Het kenteken van het voertuig verschijnt op een digitaal bord bij de laad- en losplek. “De kentekens zullen niet langer dan één etmaal bewaard blijven, dat schrijft wetgeving voor.” De ambtenaren van Handhaving gaan foutparkeerders op deze laad- en losplekken met behulp van slimme camera’s zeer streng bekeuren. ‘Zo kan één laad- en losplek achttien keer per dag gebruikt worden, terwijl nu nog vaak een bouwvakker zijn busje er de hele dag parkeert. In Barcelona en Wenen werken ze al veel langer zo, en met succes.”

Slimme samenwerking afvalinzameling

Een andere verbetering in De Pijp gaat over het ophalen van vuil. Nu halen verschillende ondernemingen daar bedrijfsafval op, liefst iedere dag, sommigen eens in de twee dagen. “We gaan het aantal bewegingen van vuilnisauto’s flink terugbrengen door slimme samenwerking te stimuleren. In Amsterdam zijn werken 42 verschillende afvalinzamelaars, waarvan achttien in De Pijp. Ook de horeca kan véél efficiënter – die wordt een paar keer per dag beleverd, vaak just-in-time. We maken daar afspraken over met leveranciers.”

Intelligent acces

“Deze eerste projectfase in De Pijp gaat waarschijnlijk van start in januari 2018. De tweede fase is dat we gaan zeggen: dieselvoertuigen mogen tot aan de rand van De Pijp, en van daar gaat het transport verder met elektrisch vervoer. Daarmee bevoordeel je logistieke dienstverleners die met elektrische voertuigen werken. Intelligent acces noemen we dat.”

Lees ook: 2018: kies voor zero-impact stadslogistiek

Stel, Walther Ploos van Amstel is minister van het niet bestaande ministerie ISD (Ideale Stadsdistributie)? Welke vijf pijlers zouden zijn landelijke beleid kenmerken?

Als elektrisch transport in steden het monopolie krijgen, wordt het rap rendabel

“Ik zou allereerst elektrisch transport in de stad vanaf 2025 verplicht stellen, waterstof mag ook. De techniek voor die eerste pijler bestaat al, maar wordt nu vaak niet ingezet, omdat het economisch nog onrendabel is. Maar als elektrisch transport en waterstof in steden het monopolie krijgen, zal dat heel rap veranderen. In die situatie werken professionele logistieke dienstverleners met een aangepast concept. Ze verzorgen het transport tot aan de hubs aan de rand van de stad met dieselvrachtwagens, en van daaruit met elektrisch vervoer: kleine voertuigen en cargobikes.”

Lees ook: ‘Stadslogistiek moet op de schop’

Verplicht verkeersdata delen

Zijn tweede pijler is volgens Ploos van Amstel om lokale overheden te verplichten data van verkeersmanagementsystemen te delen met vrachtwagens van professionele logistieke dienstverleners. Vrachtwagens kunnen dan bijvoorbeeld communiceren met verkeerslichten; talking traffic. “Met slimme algoritmes zorgen steden dan voor optimale en veilige verkeersstromen.”

Geen dode hoek meer

De derde pijler: “Ik zou ervoor zorgen dat vrachtwagens met een dode hoek over een aantal jaar de stad niet meer in kunnen, dat gaat veel slachtoffers schelen. Het is technisch mogelijk de dode hoek te elimineren. Londen stelt in 2020 verplicht dat vrachtwagens die de stad in komen direct vision hebben.”

Louter specialisten in de stad

Vierde pijler: “Stimuleren dat de stadslogistiek zoveel mogelijk door gespecialiseerde bedrijven wordt uitgevoerd. Nu wordt 80 procent nog door bedrijven met eigen vrachtwagens gedaan en is slechts 20 procent uitbesteed aan professionele logistieke dienstverleners die bundelen. Die 80 procent stijgt zelfs omdat leveringen steeds tijd kritischer worden. Dat is zorgwekkend, want een bedrijf dat zelf zijn vervoer doet, heeft gemiddeld vier keer zo weinig lading in de bak als een gespecialiseerd bedrijf. En wat mij echt zéér grote zorgen baart, is het gebruik van particuliere auto’s voor vrachtverkeer in de stad. Mensen die voor Über Cargo of Pick this up met hun oude auto’s door de stad gaan crossen om wat extra geld te verdienen. Die kant moeten we helemaal niet op. Het gaat nu nog om een aantal honderden auto’s, maar dat zou best eens kunnen gaan boomen. Ik zou er voorstander van zijn om die trend van vrachtdeel-economie af te remmen door sterk te reguleren. Verplicht particulieren een tachograaf te kopen en een stadslogistiek diploma te halen.”

Het nieuwe stadslogistiek is elektrisch

Regeren is vooruitzien. En dus zou ‘minister’ Ploos van Amstel als vijfde pijler de verplichting invoeren om nieuwe wijken zo in te richten dat beleveren van bewoners alleen nog maar mogelijk is met lichte elektrische voertuigen. “Nieuwe wijken moet je mobiliteitsarm maken. De Pijp is een negentiende-eeuwse wijk, en kon niet worden voorbereid op deze moderne tijd. Daarom wringt het verkeer daar, en is het lastig om de problemen daar goed aan te pakken. In nieuwe wijken moeten we de nieuwe stadslogistiek van meet af aan zo gemakkelijk mogelijk maken.”

Lees ook: Elektrisch trucken: wacht niet 2 jaar

Binnenkort publiceert ABN AMRO in samenwerking met Logistiek.nl een nieuw sectorrapport over het thema Stadsdistributie. Naast onze visie en de resultaten van een marktconsultatie hebben wij een drietal interviews afgenomen. In de aanloop naar de publicatiedatum leest u vandaag het tweede interview met Walther Ploos van Amstel, Lector City Logistics aan de Hogeschool van Amsterdam. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels