artikel

Zonnig beeld duurzame logistiek geen harde realiteit

Distributie Premium

Na de ophef rondom ‘Inconvenient Truth’ van Al Gore is bij veel bedrijven het besef doorgedrongen dat ze hun logistiek duurzamer moeten inrichten. Ondanks dit ontluikende bewustzijn wordt duurzaamheid veelal nog ‘misbruikt’ als marketingtool om het bedrijfsimago op te poetsen. Toch voorspellen deskundigen dat de huidige hype rondom duurzame logistiek, de komende jaren serieuze business wordt.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in Logistiek op 22 februari 2008.

Een groot probleem is dat bedrijven niet echt bereid zijn om zich in te spannen op het vlak van duurzame logistiek. Het begint al met het aloude imagoprobleem dat transport en logistiek voor veel bedrijven slechts van secundair belang is; verkoop en productie zijn nog altijd leidend.

         

“Binnen de machtsverhoudingen in bedrijven is logistiek vaak het ondergeschoven kindje. Voor het topmanagement is het zo dat, zodra een vrachtauto buiten de poort is, elke inspanningsverplichting ophoudt. Ze realiseren zich echter niet dat met een efficiënte organisatie van de logistiek, tot vijftien procent kunnen besparen op hun transportkosten,” zegt Harry Ozinga van Symbio6, een bureau dat zich onder andere bezighoudt met verandermanagement bij bedrijven.

        

Ozinga stelt dat het omkrijgen van het management om over te stappen op een duurzame aanpak van de logistiek veelal een kwestie is van lange adem. “Ze willen aan het eind van het jaar wel zien dat het wat oplevert, in plaats van dat het geld kost en daarom zijn bedrijven huiverig om te investeren in duurzaamheid. Bij de meeste heerst toch de waan van de dag, terwijl je met duurzame logistiek echt moet nadenken over de dag na overmorgen.”

        

Succes metallurgische industrie

De metallurgische industrie is volgens Ozinga een goed voorbeeld van een sector die in het kader van het Innovatieprogramma Duurzame Logistiek bevredigende resultaten heeft behaald om het transport van vloeibaar aluminium duurzamer en concurrerender te maken. “Uit de scans, in opdracht van de Vereniging Metallurgische Industrie (VMI), bij vijf bedrijven kwam naar voren dat ze tot 15 procent op de transportkosten kunnen besparen door bijvoorbeeld gezamenlijk de distributie te organiseren van lengtetransport.”

       

Ook op het gebied van CO2-uitstoot blijkt er de nodige milieuwinst te halen binnen de metallurgische industrie als het aluminium in vloeibare vorm over de weg rechtstreeks aan de afnemers wordt gedistribueerd. Ozinga: “Als minstens twee bedrijven besluiten om een deel van hun capaciteit aan aluminium vloeibaar in te kopen dan lijkt een jaarlijks transport van 10.000 ton vloeibaar aluminium goed haalbaar dat zou op een milieuwinst neerkomen van 4.000 ton CO2-reductie. Dit is hoger dan de CO2-reductie die de gehele metallurgische industrie in het kader van de MJA in één jaar boekt.” (MeerJarenAfspraken Energie-Efficiency, bestaat uit overeenkomsten tussen de overheid en bedrijven en instellingen over het effectiever en efficiënter inzetten van energie, red)

         

De initiatieven in de metallurgische industrie tonen volgens Ozinga aan dat er op het gebied van duurzame logistiek aansprekende resultaten zijn te behalen. “Bedrijven willen allemaal een efficiënte logistiek en het blijkt in het geval van de metallurgische industrie dat dat hand in hand gaat met duurzame logistiek. Voorwaarde daarbinnen is wel dat je als brancheorganisatie het voortouw neemt bij duurzame initiatieven. Duurzame logistiek zal pas echt kans van slagen hebben als brancheoverschrijdend samengewerkt wordt. Het is een droom maar klimaatverandering staat dusdanig hoog op de agenda dat alle signalen op groen staan om in alle bedrijfssectoren serieus aan de slag te gaan met duurzaamheid.”

        

Hype

Prof. drs. Cees Ruijgrok van TNO Mobiliteit vindt het fenomeen duurzame logistiek lastig te definiëren. “Het is nu echt nog een hype waarbinnen niet alleen duurzaam transport belangrijk is, maar ook de wat ‘softe’ termen als cradle-to-cradle en carbon footprint gaan op termijn een steeds belangrijker rol spelen. Het project Duurzame Logistiek richt zich daar ook voornamelijk op, dus het is meer dan alleen duurzaam transport. Die focus is naar mijn mening te eenzijdig, want ik zie op termijn het meeste heil in technologische ontwikkelingen zoals hybride technieken en schone (bio)brandstoffen, waar partijen als TNT en DAF al heel ver in zijn. Maar ook het PIEK-project voor stille vrachtauto’s beschouw ik als een geslaagd voorbeeld van duurzame logistiek.”

         

Ruijgrok beschouwt zijn geesteskindje Distrivaart nog altijd als een ultiem voorbeeld. “Toen we begonnen, was de tijd er nog niet rijp voor. Het project ging ten onder aan de prijzenoorlog tussen onder andere de bierproducenten. In deze tijdspanne waar duurzaamheid zo hoog op de agenda staat, heeft een project als Distrivaart veel meer kans van slagen. Omdat, is mijn overtuiging, dit project kostenbesparend en schoner is ten opzichte van wegtransport.”

           

In de toekomst ziet Ruijgrok binnen duurzame logistiek de meeste kansen in zogeheten hybride netwerken. “Die bestaan uit combinaties van scheepvaart en wegtransport of railvervoer en wegtransport. Waarbij heel duidelijk wordt gekozen dat onthaaste goederen en geplande leveringen over langere termijn per binnenschip, kustvaart of treinwagon worden vervoerd en dat de fast moving products beperkt blijven tot het wegtransport. Met een hybride netwerk zorg je er dus voor dat efficiency en duurzaamheid hand in hand gaan binnen de logistiek. Op het gebied van duurzaamheid verwacht ik de komende periode grote ontwikkelingen die pas kans van slagen hebben als er zowel binnen het bedrijfsleven als de maatschappij een breed draagvlak voor wordt gecreëerd.”

          

Mondjesmaat

Ruijgroks collega bij TNO Mobiliteit & Logistiek, prof. dr. ir. Lori Tavasszy, signaleert dat duurzaamheid heel serieus door diverse overheden wordt opgepakt. “Daar heeft Al Gore natuurlijk zijn steentje aan bijgedragen en is er binnen de overheid weer een nieuwe sense of urgency ontstaan. Binnen de logistiek zie ik dat men tegen het onderwerp duurzaamheid op verschillende manieren aankijkt.            

            

De meeste bedrijven hebben het beleid van we volgen de regels en de grotere doen meer. Mijn eigen ervaring is dat bedrijven maar mondjesmaat aan duurzame logistiek doen. Het is vooral nog een marketinginstrument dat steunt op de heersende regelgeving op milieu- en veiligheidsgebied, en een promotie instrument op eigen websites.“

         

Ontwikkelingen als beprijzen van verkeer en de CO2-emissiehandel zullen er volgens Tavasszy voor zorgen dat verladers en logistiek dienstverleners gedwongen worden om hun logistiek duurzamer te maken. “Om de CO2-emissie in het transport terug te brengen, denkt de overheid nu na over de invoering van een emissiehandelsysteem in de sector. De verwachting is dat dit de brandstofkosten met vijftien procent zal verhogen. De olie wordt schaars, de congestie neemt met tientallen procenten toe en de kilometerbeprijzing zit er ook nog eens aan te komen over drie jaar. Gevolg is dat de logistieke kosten omhoog gaan. Bedrijven worden gedwongen kostenbesparend te opereren en uiteindelijk moeten ze vergaandelogistieke samenwerking te zoeken.”

              

Duurzaamheid wordt volgens Tavasszy dan veel meer dan een marketingtool. “Het moet een missie van bedrijven worden dat duurzaamheid op alle niveaus binnen een bedrijf wordt toegepast en dat het niet alleen uitgelegd wordt als middel om bijvoorbeeld de efficiency te verbeteren. Begin bijvoorbeeld met het aanstellen van een sustainability manager die zich bezighoudt met het maatschappelijk verantwoord ondernemen van een bedrijf.”

            

Achterstand

Flor Avelino van het Dutch Research Institute for Transitions, onderdeel van de Erasmus Universiteit, signaleert dat de logistieke sector achterloopt ten opzichte van andere sectoren. “Het is een sector die heel zakelijk is en down to earth en dus niet snel meegaat in de hype rondom duurzaamheid. Dat is de kracht van deze sector die absoluut in stand moet worden gehouden.”

         

Desalniettemin vindt Avelino dat duurzaamheid en logistiek prima hand in hand met elkaar gaan. “Deze sector is bij uitstek geschikt op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Je kunt daarmee op service concurreren en betrouwbaarheid in plaats van alleen op prijs want daar lijdt iedereen onder.” Avelino waarschuwt dan ook dat een te afwachtende houding negatief kan uitpakken. “Als je niets doet terwijl het CO2-reductiebeleid steeds strenger zal worden, ontstaat er een patstelling. Je moet dus als logistiek bedrijf nu al beginnen met een proactieve houding en profileer je naar je verladers toe als duurzame logistiek dienstverlener.”

           

Leidende rol

Avelino gaat daarin nog verder door te stellen dat de logistieke sector in Nederland een leidende rol kan nemen op het gebied van duurzaamheid. “We lopen op het vlak van logistiek voorop in Europa en de wereld, waarom zouden we dat ook niet kunnen op het gebied van duurzaamheid? De kansen liggen er.” Avelino vindt bijvoorbeeld de Digiscan, software waarmee bedrijven het besparingspotentieel binnen de eigen transportoperatie in kaart kunnen brengen, en het project bedrijfsprofilering (zie kader) van het programma duurzame logistiek goede handvatten voor bedrijven die van plan zijn duurzamer te gaan opereren. “Mijn advies voor de logistieke sector is dat ze veel meer een ontwerpende rol op zich moeten nemen dan alleen de oplossende want daardoor laat teveel kansen liggen.”

          

Kader bij artikel:

PROJECT BEDRIJFSPROFILERING

Vanuit het project Duurzame Logistiek is een tender uitgegaan om projecten binnen te halen, waarmee bedrijven kunnen laten zien dat ze duurzaam omgaan met hun logistiek. Vanuit 25 inzendingen zijn er inmiddels tien geselecteerd die een plan van aanpak mogen indienen om in aanmerking te komen voor een subsidie. “We hebben in totaal acht ton te verdelen onder deze tien projecten, die ingediend zijn door adviesbureaus, transportondernemingen, verladers en één universiteit”, zegt Roel le Noir die namens Duurzame Logistiek de tender coördineert. Op 3 maart wordt bekengemaakt welke bedrijven er precies achter de tien ingediende projecten zitten. Le Noir: “Als dat eenmaal bekend is, gaan de ondernemingen een week later beginnen met het ontwikkelen van hun duurzame instrumenten.”

Reageer op dit artikel