artikel

IT-mengsel voor veevoer

Distributie

Mengvoederproducenten kunnen heel verschillende werkwijzen hebben ondanks dat ze in dezelfde sector opereren. Abcta in Lochem had een transportprobleem, waar het een oplossing voor zocht.

Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in IT Logistiek op 1 oktober 2004.

Mengvoederproducenten kunnen heel verschillende werkwijzen hebben ondanks dat ze in dezelfde sector opereren. Abcta in Lochem had een transportprobleem, waar het een oplossing voor zocht.

       

In de mengvoederbranche blijken er grote ver- schillen te zijn tussen de producenten, en dat ze in een zelfde sector. Mengvoeder Abcta in Lochem zocht bijvoorbeeld een softwarematige oplossing om de reactietijd van hun productieplanning te vergroten ten opzichte van de ritplanning. Andere bedrijven in de mengvoedersector hebben weer een heel andere problematiek. Over het algemeen gebruiken de productiebedrijven aparte softwarepakketten voor de verschillende processen.

       

Specifieke wensen

‘Kantoor en fabriek zijn altijd gescheiden’, zegt Gerard Hoppen van Koerhuis Automatisering, leverancier van kantoorsoftware voor mengvoeders. De orderentry is heel anders bij de mengvoeders dan in andere branches: ze werken bijvoorbeeld veel met kortingssystemen. Daarom kunnen mengvoeders het volgens Hoppen niet met een standaardpakket zoals Exact af.

          

Met 160 klanten in de mengvoedersector heeft Koerhuis naar eigen zeggen ongeveer zestig procent van de markt in handen. Een van de andere spelers in die markt is Adifo. ‘Vroeger waren er wel meer’, zegt Hoppen, die het eigenlijk wel jammer vindt dat maar er zo weinig concurrentie is. ‘Sommige prospects zeggen dat ze geen andere keuze dan ons hebben. Dat vind ik niet echt positief’, aldus Hoppen.

         

Voor de ondersteuning van de productieprocessen van mengvoer zijn er specialisten zoals KSE en Datell. Deze leveren Manufacturing Execution-achtige systemen die ook hardware aan kunnen sturen. Grote mengvoerproducenten, zoals Abcta, Cehave, De Heus Brokking Koudijs en Hendrix UTD, beschikken veelal over een eigen wagenpark. Ook daar is specifieke transportplanningsoftware voor nodig. Producenten in de mengvoederbranche gebruiken dus bijna allemaal best-of-breed-pakketten, oftewel voor elk proces een specialistisch softwarepakket, of maatwerk.

        

De totale productie van mengvoer in Nederland daalt al een aantal jaren: in 1997 van 15.225.000 ton naar 13.882.000 ton in 2000, tot aan 12.590.000 ton in 2002. De raming voor 2004 staat op ‘slechts’ 11.200.000 ton. Vermoe- delijk wordt de daling veroorzaakt doordat er steeds minder boeren zijn. De toenemende kennis in de landbouw zorgt wel voor verdere professionalisering van de boeren die er nog over zijn. Ze kunnen steeds beter bepalen welke voedingssupplementen het voer moet bevatten, en ze hebben dus steeds specifiekere wensen en eisen aan voedsel voor hun dieren. Het assortiment bij de mengvoeders wordt daardoor steeds groter.

       

Afstemmingsverlies

Mengvoederproducent Abcta groeit echter nog steeds in deze krimpende markt. Het bedrijf moet steeds vaker op klantorder produceren en klanten worden steeds kritischer ten aanzien van levertijden. ‘Wat klanten vandaag bestellen, moeten we ook vandaag kunnen leveren’, zegt Michael Litjens, hoofd productie en logistiek bij Abcta. Het gaat hierbij om grote hoeveelheden, meer dan 4000 ton per dag. In een vrachtauto gaat 25 ton, dus dat zijn 160 vrachtauto’s per dag.

        

In totaal heeft Abcta vijf productielocaties. Niet ieder product is op dezelfde locatie te maken. De orderentry gebeurt centraal en de geografische ligging is het eerste criterium waarmee rekening wordt gehouden bij de toewijzing van de productielocatie: de locatie die het dichtst bij de klant zit krijgt de order toegewezen om de transportkosten zo laag mogelijk te houden. Blijkt dat die zelfde klant twee producten bestelt die beide op één locatie gemaakt kunnen worden, ook al is die verder weg, dan wijst Abcta de productie aan die locatie toe. ‘Als er twee vrachtwagens van verschillende vestigingen naar dezelfde klant toe moeten is dat niet erg efficiënt en dat kost dus geld’, zegt Litjens.

        

In het verleden plande Abcta eerst het transport centraal in met het ritplanningssysteem Shortrec van Ortec. Daarna plande het bedrijf pas de productie in. Tot op heden is dat nog een handmatig proces. Op de locatie in Lochem is Abcta momenteel bezig met een implementatie van een pakket van OM Partners voor de productieplanning, en in Delden loopt een implementatietraject met software van Ortec. ‘De centrale ritplanning leidde tot een zeer efficiënte rittenplanning op papier, maar leidde op de productielocatie tot afstemmingsverliezen’, zegt Litjens.

           

Doordat Abcta namelijk steeds vaker op klantorder moet produceren en het voer direct moet verladen na productie, blijkt dat de reactietijd van de productieplanning te klein wordt. Litjens: ‘Het gevolg is dat vrachtwagens staan te wachten op orders die nog niet gereed zijn.’ De vraag is wie hiervoor verantwoordelijk is: de productieplanner of de rittenplanner. ‘Alleen al het feit dat de vraag gesteld moet worden, geeft al aan dat het niet duidelijk genoeg was. Als twee mensen verantwoordelijk zijn voor een order is er niemand verantwoordelijk.’

       

Wachttijden elimineren

Abcta ging op zoek naar een oplossing om de wachttijden te elimineren. ‘Centrale productieplanning is geen optie. Daarvoor is de complexiteit van het productieproces te groot’, vindt Litjens. Hij vertelt dat Abcta maar liefst 130 verschillende grondstoffen heeft en per locatie vier tot acht productielijnen. ‘De mate van de beschikbaarheid van de grondstoffen kan het proces beïnvloeden. En het blijven producten van natuurlijke oorsprong: de ene tarwe is de andere niet. Qua elektrische besturing het ook heel ingewikkeld. Welke product we op welke lijn moeten maken is ook weer een toewijzingsprobleem, dat samenhangt met de beschikbare silocapaciteit waar we het voer in opslaan voordat we het in de vrachtauto’s laden.’

        

De silocapaciteit uitbreiden is evenmin een optie, want dat kost kapitalen. De vraag die dus overbleef is hoe Abcta de ritplanning naar de locaties kan brengen. Abcta besloot de uitdaging aan te gaan samen met Ortec, een leverancier van geavanceerde planningssystemen. ‘Ortec is heel goed in ritplanningsvraagstukken en we hadden destijds bij de selectie voor Shortrec al naar de mogelijkheid tot geïntegreerde productieplanning gevraagd’, herinnert Litjens zich. Andere selectiecriteria waren een gecertificeerde koppeling met SAP en de leverancier moest beschikken over een eigen ontwikkelafdeling.

          

Door de complexiteit van de planning kan de productieplanner momenteel onvoldoende in de toekomst te kijken. Daarom wil Abcta de ritplanning softwarematig koppelen aan de productieplanning. Als deze twee realtime gegevens kunnen uitwisselen, dan kan de productieplanner veel beter inschatten welke producten gereed zijn en op welk moment. Ook zitten de planners nu fysiek naast elkaar. ‘In de toekomst willen we graag dat ze eventueel elkaar kunnen vervangen. Dan krijgen ze meer begrip voor elkaars werk.’

           

Parallel aan de overschakeling van de centrale naar de decentrale ritplanning is een project gestart om de boardcomputers in de bulkvrachtauto’s te vervangen. Het doel van deze vernieuwing is om niet alleen de gegevens te registreren, maar ook iedere statusverandering bij te houden. Dit wordt mogelijk door de boardcomputers rechtstreeks aan Shortrec te koppelen, waardoor een online verbinding ontstaat. Zo kan Abcta precies bijhouden wanneer vrachtauto’s hebben gelost, wanneer ze weer vertrekken bij de boer, hoeveel vertraging ze oplopen door bijvoorbeeld files. ‘Straks krijgen we dus feedback over wat er in werkelijkheid is gebeurd ten opzichte van wat er gepland stond. Op basis hiervan kunnen we onze planningen aanpassen en kunnen we wachttijden voorkomen’, aldus Litjens.

      

Niet te vergelijken

Totaal anders is het proces bij Denkavit in Voorthuizen, een producent van hoofdzakelijk kalvermelk. Denkavit valt ook onder de mengvoeders, maar is totaal niet te vergelijken met Abcta. Het heeft maar één productielocatie met drie productielijnen, waarvan er twee voor kalvermelk zijn. ‘Wij produceren ook biggenvoer. Dat is weer een hele andere tak van sport’, vertelt Cees van Davelaar, chef expeditie bij Denkavit.

       

Denkavit produceert grotendeels op voorraad en heeft geen eigen wagenpark, maar besteedt het transport uit aan internationaal transportbedrijf Van den Brink in Ermelo. In totaal verlaten dagelijks gemiddeld 29 vrachtwagens het pand van Denkavit. Voor de kantoorautomatisering en de productie gebruikt Denkavit maatwerk. De ritplanning doet Denkavit volledig handmatig en volgens Van Davelaar gaat dat prima: ‘Het valt allemaal te overzien.’

           

Zo blijkt dus dat niet alleen de werkprocessen per mengvoeder verschillen, maar dat die processen ook andere software vereisen en soms zelfs helemaal niet met software ondersteund hoeven te worden. Omdat de bedrijven die wel automatiseren, zoals Abcta, weinig vergelijkbaar zijn met andere bedrijven in de branche, zal ieder bedrijf voor zichzelf de beste methode moeten vinden, eventueel samen met zijn softwareleverancier. Daar ligt voor Abcta en Ortec dus een schone uitdaging.

        

       

Kader bij artikel:

DE POSITIE VAN MENGVOEDER IN DE DIERVOEDERSECTOR

De diervoedersector bestaat uit mengvoederbedrijven, producenten van natte bijproducten, foeragebedrijven, grondstoffen-handelaren en levensmiddelenbedrijven die restproducten voor diervoeding produceren. In totaal gaat het om ongeveer 1.800 bedrijven met zo’n 9.000 medewerkers met een gezamenlijke omzet van circa vier miljard euro. De omzet kan worden ingedeeld naar mengvoeders voor rundvee, voor varkens, voor pluimvee en voor overige diersoorten. Naar schatting gaat het om ongeveer 250 bedrijven, waarvan er ongeveer honderd producerend zijn.

   

Kader bij artikel:

   

SUPPLY CHAIN EVENT

Michael Litjens zal op het Supply Chain Event 2004 op 24 november in Nunspeet de workshop over transportplanning inleiden. Hier zal de koppeling tussen productieplanning en transportplanning ter discussie worden gesteld. De twee andere forumleden zijn Luc Scheidel van Cap Gemini en Frank van Gemert van Centric.

www.supplychainevent.nl

 

Reageer op dit artikel