blog

Stakingen in dc’s Jumbo en AH: Van rituele dans naar Win-Win?

carrière & mensen 1898

Vlak voor de altijd drukke paasdagen werden we opgeschrikt door stakingen in de distributiecentra van Jumbo en Albert Heijn. Op zich niets nieuws, immers in de rituele dans van de CAO onderhandelingen vormen stakingen een klassiek drukmiddel. Maar wordt het niet tijd dat organisaties en de medewerkers elkaar gaan zien als ketenpartners om zo win-win mogelijkheden te realiseren?

Stakingen in dc’s Jumbo en AH: Van rituele dans naar Win-Win?
Jack van der Veen

Hoewel de tijden van de grote confrontaties tussen vakbonden en het ‘grootkapitaal’ ver achter ons liggen, komt het toch nog regelmatig voor dat er binnen CAO onderhandelingen zodanige tegenstellingen ontstaan dat het tot stakingen leidt. En als je dan toch een staking overweegt dan is het publicitair gezien handig om daarvoor een piekmoment te kiezen (“zonder logistiek tijdens de piek is er paniek”) en de staking bij een bekend bedrijf te doen (“hoge bomen vangen veel wind”). Het is daarom niet zo vreemd dat vlak voor de paasdagen er werd gestaakt in de DCs van Jumbo en Albert Heijn.

Lees ook
Dc-personeel Jumbo voert acties, AH krijgt ultimatum

Prijsbewust

Uiteraard geldt dat beide partijen ieder zo hun legitieme argumenten hebben om hun positie kracht bij te zetten. Supermarktketens voeren een hevige concurrentiestrijd waarbij klanten erg prijsbewust zijn. Vanuit kostenefficiëntie moet een salarisstijging dan natuurlijk binnen de perken worden gehouden en moet er vooral worden geïnvesteerd in productiviteitverhogende maatregelen zoals robotisering, efficiëntere orderpickmethodes en andere WMS automatiseringsmogelijkheden. En in een snel veranderende, onzekere wereld is flexibiliteit een must en is zijn langetermijncontracten dus onwenselijk.

Robotisering en automatiserng

Vanuit werknemersperspectief zijn de arbeidsomstandigheden in DCs verre van ideaal. Je wordt geacht serieus hard te werken, er wordt steeds meer gewerkt met flexibele contracten (in DCs soms wel tot 70%), er is een gerede kans dat jouw baan in gevaar komt door de automatisering en onder druk van de efficiëntie is het niet altijd optimaal gesteld met de veiligheid in het magazijn. Kortom, vanuit de DC medewerkers gezien lijken meer (financiële) waardering en een beter langetermijnperspectief bepaald geen overbodige luxe.

Trukendoos

Hoewel beide partijen dus op zich redelijke verlangens hebben is er toch één groot probleem: er zijn tegengestelde belangen. De een wil meer geld dan de ander wil geven. De een wil meer flexibiliteit en de ander minder. In een dergelijke zero-sum game is de winst van de ene partij het verlies van de andere partij.

Logistieke truc Jumbo voorkomt paaschaos

En zo ontstaat een rituele dans tussen werkgevers en werknemers waarbij elk middel uit de trukendoos wordt gehaald om de (machts)balans in de eigen richting te laten doorslaan (spelen op het gemoed van de publieke opinie, rechtszaken, winkelpersoneel laten inspringen, en nog veel meer).

Ketensamenwerking

Tegenover het ‘verdelen van de koek’ wat het kenmerk van de zero-sum game is, staat het concept Ketensamenwerking waarbinnen het doel is om middels samenwerking tussen diverse ketenpartijen ‘de koek te vergroten’ zodat er win-win mogelijkheden ontstaan.

Lees ook
Jumbo bouwt landelijk geautomatiseerd dc in Nieuwegein
Albert Heijn start bouw gemechaniseerd dc
Plus zet mes in logistiek en sluit 4 distributiecentra

Doorgaans denken we bij ketensamenwerking aan de gezamenlijke initiatieven van een organisatiemet de klanten en/of toeleveranciers. Maar in zekere zin vormen de verschillende vormen van personeel (werknemers, uitzendkrachten, zzp-ers, payrollers etc.) ook een toeleverancier van de organisatie. En misschien wel de allerbelangrijkste toeleverancier die de organisatie heeft.

Betrokkenheid werknemers

Hoewel iedereen weet dat logistiek uiteindelijk toch eerst en vooral mensenwerk is, lijken we die waarheid in de dagelijkse praktijk soms wel eens te vergeten. Als je een bedrijf als een (al dan niet ‘geoliede’) machine gaat zien dan worden mensen al snel ‘vervangbare radertjes’. Als efficiëntie en risicobeperking je voornaamste aandachtspunten zijn dan is een robot al snel aantrekkelijker dan een mens van vlees en bloed. Het is daarom ook geen wonder te noemen dat de betrokkenheid (‘engagement’) van werknemers in Nederland bedroevend laag is (slechts 9% volgens het recente Gallup onderzoek).

Goudmijn

En daar ligt gelijk ook de belangrijkste mogelijkheid tot win-win. Door werknemers veel meer en beter te betrekken bij de organisatie wordt een potentiële goudmijn ontsloten. Door niet alleen de ‘handen’ te gebruiken maar ook het ‘hoofd’ van medewerkers, kan je alle goede ideeën die mensen op de werkvloer hebben inzetten voor verbeteringen en innovaties. Onderzoek van Volberda (RSM) laat zien dat dergelijke ‘sociale innovatie’ tot aanzienlijk meer verbeteringen leidt dan dat met alleen technologie mogelijk is. En, laten we eerlijk zijn, veiligheid in het magazijn komt uiteindelijk niet van nog meer procedures en regels maar van de bereidheid van de mensen om zich de regels eigen te maken en elkaar daarop aan te spreken.

Volatiel

Naast ‘handen’ en ‘hoofd’ zou ook een aanspraak gedaan kunnen worden op het ‘hart’ van de medewerkers. Als iemand oprecht voelt dat hij/zij ‘er bij hoort’ dan zal die persoon zich ook inzetten op het moment dat het even lastig is; als de schouders er onder gezet moeten worden. In de huidige volatiele bedrijfsomgeving komt dat misschien wel vaker voor dan we geneigd zijn denken. Als je medewerkers echt betrekt dan gaan ze natuurlijk niet staken op het moment dat de organisatie een logistieke topprestatie wil neerzetten; dan wordt dit gezien als een gezamenlijke uitdaging die gezamenlijk gerealiseerd gaat worden.

Investeren

Is een win-win in de huidige (arbeids)markt onrealistisch? Ja, maar alleen als we blijven hangen in de huidige tegenstellingen. Waar dan te beginnen? Beide partijen, zowel werknemers als werkgevers, zullen allereerst moeten beseffen dat er een ander soort inspanning van ze verwacht wordt. Wederzijds investeren in elkaar en in het leervermogen en in innovatie dus. Niet tegen elkaar maar met elkaar. Alleen dan kunnen we uit de rituele dans komen en wordt win-win een reële mogelijkheid.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels