Verschenen in:   Transport&Opslag Foto / illustratie:   Nee Auteur:   Martin Althoff Publicatiedatum:   13 november 2002 Editie:   jaargang 26, nummer 11 Paginanummer:   14

Nachtmerrie 

Een ingestorte stellingconstructie is de nachtmerrie van iedere magazijnbeheerder, zeker als dit gepaard gaat met letselschade. Dat leidt tot een bezoek van de arbeidsinspectie met mogelijke boetes en negatieve publiciteit als gevolg. Daar zit niemand op te wachten.

Onderhoud en inspectie zijn dus heel belangrijk. Als dit niet of onvoldoende gebeurt en iemand loopt letselschade op, dan is het bedrijf aansprakelijk. Volgens de overheid is het periodiek keuren van magazijnstellingen een taak van de desbetreffende marktpartijen.

Er zijn geen van bovenaf gedicteerde regels. De Arbowet wil dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt en dus zijn uiterste doet om problemen te voorkomen. Periodieke veiligheidsinspecties van bestaande magazijnconstructies zijn daarbij een perfecte hulpmiddel, preventief en dus effectief. Vandaar dat de stellingenleveranciers en hun belangenorganisaties hier fors in hebben geïnvesteerd op het punt van procedures en promotie.

Geen concessies

René ter Beest keurt namens magazijninrichter Nedcon de stellingen in het magazijn van Citroën Nederland in Oosterhout (NB). Henk van Tilburg (hoofd magazijn) geeft een korte omschrijving van bedrijf en magazijn. Het betreft hier een groot auto-onderdelenmagazijn voor alle Benelux-dealers. “Het is een 30 jaar oud magazijn, waarin echt wordt geleefd”, zo omschrijft hij kernachtig de feitelijke situatie. Ondanks de op handen zijnde renovatie wil hij geen enkele concessie doen aan de actuele veiligheid voor het personeel en worden de stellingen ook dit jaar grondig geïnspecteerd. Een vast contract voor de periodieke keuring ontbreekt. “We maken gewoon ieder jaar weer een afspraak.”

 Waar gehakt wordt, vallen spaanders en er is bij Citroën veel en lang gehakt. Ter Beest weet de situatie precies te doorgronden. “Het één vloeit onlosmakelijk voort uit het ander. Neem een chauffeur, een magazijntruck en een stelling en je kunt erop wachten dat hij een staander toch eens een keer op zijn minst zal schampen. Meer trucks, meer chauffeurs, minder tijd en hogere werkdruk leiden tot meer schadegevallen.”

Paar centimeter

Al inspecterend geeft Ter Beest zijn visie op het toegenomen aantal schadegevallen per jaar en de mogelijke oorzaken. “De tendens is dat stellingen steeds hoger worden en steeds zwaarder worden belast. De hoogten variëren doorgaans van vijf tot twaalf meter en de belasting kan oplopen tot vele tientallen tonnen, die via vier staanders op een paar vierkante centimeter vloeroppervlak rusten. Daarbij neemt ook de gemiddelde omslagsnelheid in het magazijn met steeds sneller wordend intern transportmaterieel hand over hand toe. Terwijl in het kader van efficiency ook nog de gemiddelde gangpadbreedtes zijn afgenomen.”

Vaker dan voorheen

Het gevolg daarvan ziet Ter Beest bijna dagelijks om zich heen. Stellingen hebben veel vaker dan voorheen te leiden van soms fikse aanrijdingen met zwaar beladen heftrucks met opgejaagde chauffeurs. Een eenvoudige deuk in een staander tast de draagkracht van een stelling al gauw met 40 procent aan, waardoor de ingebouwde veiligheidsmarge al gauw wordt overschreden met alle mogelijke gevolgen van dien. Natuurlijk is ook het aantal controles en schademeldingen in de afgelopen jaren geïntensiveerd vergeleken met pakweg 20 jaar geleden. “Er komt nu veel meer aan het licht”, beseft Ter Beest.

Sluitpost

Hij weet hoe het in de meeste magazijnen is gesteld. Na een dure renovatie van een magazijn is het intern transportmaterieel vaak een sluitpost in het beschikbare budget. Daardoor wordt er met het verouderde materieel doorgereden. Dat leidt tot gevaarlijke situaties in smallere gangpaden. Toch ontstaat schade niet alleen door verouderd materieel. Want met moderne trucks kan weer heel hard worden gereden. “Dat is wellicht goed voor een hoge palletomslag, maar daarmee haal je ook een potentiële schadeveroorzaker in huis”, waarschuwt Ter Beest. “Vooral als de truck door een onervaren of onvoldoende gekwalificeerde chauffeur wordt bestuurd. Waar ik huiverig voor ben, zijn de bonus/malus regelingen, waarbij chauffeurs die weinig schade veroorzaken worden beloond en de anderen bestraft. Daarmee werk je in de hand dat schades niet meer worden gemeld en je een magazijn creëert met verborgen potentiële gevaren.”

Ingebouwde antenne

Veiligheidsinspecteur Ter Beest is een man van het detail. Hij beschikt over een ingebouwde antenne als het gaat om het lokaliseren van schadegevallen. In elk gangpad lijkt hij keer op keer als een magneet rechtstreeks naar de plek des onheils te worden getrokken. “Daar is niets geheimzinnigs aan hoor”, verklaart Ter Beest, “puur een kwestie van ervaring.” Die ervaring leert dat de meeste beschadigingen zich op de eerste twee niveaus van de stellingen voordoen. Op het eerste niveau zijn dat meestal de gebruikelijke aanrijdingen met de hef- of magazijntruck. Op het tweede niveau gaat het om vorkbeschadiging, omdat er in de krappe ruimte toch met geheven vorken wordt gemanoeuvreerd. Afzetten op hogere niveaus gaat meestal voorzichtiger.

Vervangen

Dat brengt Ter Beest in zijn rondgang bij een gangpad, waar het veel donkerder is met zware goederen in gaasboxen in de stellingen. “Daar kun je problemen verwachten”. De staander heeft inderdaad al diverse aanrijdingen met een truck moeten incasseren en is dusdanig beschadigd, dat hij moet worden vervangen. De notitie in zijn checklist geeft de precieze locatie aan, met een korte omschrijving van de schade en het te vervangen stellingdeel.

Direct om de hoek lijkt er sprake te zijn van een soortgelijke schade. “Nee hoor”, is de reactie van Ter Beest. “Deze kan gewoon blijven staan”. De beschadiging betreft een kop- of eindjuk, die in een palletstelling slechts de halve belasting krijgt te dragen. Ter Beest volstaat met een aantekening in het rapport van de beschadiging, maar er komt geen vervangingsadvies.

Evaluatiegesprek

Na een halve dag lopen, kijken, keuren en slechts een korte pauze zit de klus erop en vindt er een kort evaluatiegesprek plaats met de magazijnbeheerder. René ter Beest en Henk van Tilburg lopen nog even naar die plekken waar de meest prangende situaties zijn, die zo spoedig mogelijk gerepareerd moeten worden om een definitieve goedkeuring te verkrijgen. De rapportage, inclusief een offerte voor de reparatie, wordt in een later stadium door beide partijen ondertekend. Ter Beest neemt afscheid en is al op weg naar de volgende inspectiebeurt.

Zelf herstellen

Arie den Oudsten gaat als keurmeester op pad namens Jungheinrich. Toevallig vertrekt ook hij richting Oosterhout, maar dan voor een jaarlijkse rondgang in het distributiecentrum van supermarktketen Nettorama. Den Oudsten heeft in een eerder stadium al drie van de vijf opslaghallen gecontroleerd en komt nu voor de rest. Iedere hal telt gemiddeld 150 stellingvelden. “Dat is fysiek onmogelijk om in één dag te keuren.”

Eerst loopt hij de reeds eerder gekeurde stellingen af, om zich ervan te overtuigen dat zijn aanbevelingen voor reparaties zijn opgevolgd. Anders kan hij straks geen definitieve goedkeuring afgeven. Hier en daar blijkt nog niet alles volgens de regels te zijn gerepareerd. Hiervan wordt nauwgezet notitie gemaakt. De reparaties worden namelijk niet gedaan door de stellingleverancier, maar door Nettorama zelf. Daarvoor is een vaste onderhoudsman in dienst. “Een tamelijk unieke situatie”, zegt Den Oudsten. “Het bedrijf heeft zelf stellingmateriaal op voorraad om schades zonodig direct te kunnen herstellen.”

Goedkeuringsstickers

Het keuringsprotocol waarmee Den Oudsten werkt omvat een visuele inspectie van de stellingen en een beoordeling van de constructie. Als de installatie voldoet volgens de keuringscriteria op het keuringsformulier, wordt dit hierop aangetekend en wordt een sticker, voorzien van een uniek nummer en het jaartal, op de kenplaat geplakt. Bij afkeur worden de benodigde maatregelen aangegeven. De kenplaten worden per zone van 30 blokken bij palletstellingen, goed zichtbaar aan de stellingrijen bevestigd. In principe wordt per type stelling een goedkeursticker geplakt op een van de kenplaten.

Niet alleen eigen merk

Den Oudsten ziet niet alleen stellingmateriaal van het eigen merk. Naast de blauw-gele Jungheinrich-stellingen treft hij ook verouderd Bruynzeel-materiaal aan. Daar gaat hij aan voorbij. Den Oudsten: “Ik keur uitsluitend onze stellingen volgens de principes van het keurmerk.” Het keuringsregime schrijft voor dat de keurmeester moet kunnen terugvallen op technische expertise van de fabrikant en op oorspronkelijke constructietekeningen en berekeningen.

Den Oudsten maakt zich er niet gemakkelijk van af. Iedere staander en ligger worden letterlijk van alle kanten bekeken. Op de heenweg door een gang inspecteert hij de staanders. Op de terugweg heel consequent alle liggers. Zo blijkt toch dat iedere veiligheidsinspecteur op zijn eigen wijze invulling geeft op de inspectie. Al lijkt het soms een beetje pietluttig, alleen zo is het mogelijk om, in het belang van de veiligheid van medewerkers en het voorkomen van aansprake- lijkheid, grote problemen voor te blijven.

Kader: Normen en checklists

Er zijn in Nederland twee organisaties, die namens hun leden zich hebben ingespannen voor een periodieke veiligheidsinspectie. De BMWT heeft een gecertificeerd keuringsregime, compleet met een bijbehorende procedure, die volgens ISO-9000 normen is vastgesteld door TÜV Nederland. Steekproefsgewijs houdt verladersorganisatie EVO een oogje in het zeil.

De andere organisatie van magazijninrichters, VSL, werkt ook volgens een vaste aanpak voor het periodiek inspecteren van stellingen - met checklists, maar zonder aparte certificering. Veel stellingleveranciers sluiten met hun afnemers een contract af voor een jaarlijkse of zelfs halfjaarlijkse inspectie en laten aansluitend repareren. Daarmee voldoen ze aan de verplichting in de Arbowet om te zorgen voor deugdelijk materiaal en het vermijden van risico’s.