Bij 75 procent van de grote bedrijven is het vergrijzingsprobleem al voelbaar. Voor de meeste logistiek bedrijven geen reden om zich druk te maken, zo blijkt uit het onderzoek van Markteffect in opdracht van OTTO Work Force. Bedrijven in de industrie zijn zich veel bewuster van de oplossingen dan bedrijven in andere sectoren zoals logistiek.
Een derde van het Nederlandse bedrijfsleven (34%) verwacht geen last te zullen krijgen van de vergrijzing in ons land. 28 procent van de bedrijven denkt dat de vergrijzing pas over vijf of tien jaar zal gaan spelen. Een derde van het bedrijfsleven ondervindt nu al gevolgen van de vergrijzing. Binnen de grote bedrijven is er meer zorg over de gevolgen van de vergrijzing dan binnen kleine ondernemingen. Bijna driekwart van de bedrijven met een personeelsomvang van meer dan 500 FTE geeft aan dat het vergrijzingsprobleem nu al speelt. Als oplossing voor de krapte op de arbeidsmarkt wordt vooral gedacht aan het zelf opleiden van personeel. Bijna 40 procent van de bedrijven in de industrie en een kwart van de bedrijven in de logistiek geeft aan te overwegen met Midden- en Oost-Europese uitzendkrachten te gaan werken. Dit zijn de belangrijkste conclusies van het onderzoek.
Hoge personeelskosten
De komende 30 jaar zal het aantal 65-plussers bijna verdubbelen. Van 2,4 miljoen in 2010 tot 4,6 miljoen in 2040. En dat terwijl de potentiële beroepsbevolking (20-64 jarigen) met bijna een miljoen afneemt van 10,1 miljoen personen in 2008 naar 9,3 miljoen in 2040. De gevolgen voor de arbeidsmarkt zijn enorm. De vraag wordt binnen afzienbare tijd groter dan het aanbod.
Uit het onderzoek blijkt dat bedrijven vooral hogere personeelskosten voorzien als gevolg van vergrijzing. Ook personeelstekorten vanwege vervangingsvraag en de lagere instroom van jongeren worden als belangrijke gevolgen van vergrijzing genoemd. Het Nederlandse bedrijfsleven verwacht weinig last te hebben van stagnerende afzetgroei en ook lagere arbeidsproductiviteit wordt nauwelijks als belangrijk gevolg van vergrijzing gezien. Voor laag- en middelbaar geschoold productiepersoneel wordt het effect van vergrijzing het zwaarst ingeschat. Dit geldt in mindere mate voor laaggeschoold distributiepersoneel en technisch personeel met een MBO-opleiding.
Zelf opleiden
Bijna de helft van alle bedrijven geeft aan dat zij nieuw aangenomen werknemers zelf gaan opleiden, om hiermee de vergrijzingsproblematiek op te lossen. Training en opleiding worden daarmee in bredere zin als belangrijkste oplossing genoemd. Zowel het intensiveren van het contact met het onderwijsveld, als om- of bijscholen van huidige werknemers worden als voor de hand liggend gezien. Het Nederlandse bedrijfsleven is van plan om zelf aantrekkelijker te worden voor (nieuwe) medewerkers. Bedrijven in de industrie zijn zich veel bewuster van de oplossingsmogelijkheden dan bedrijven in andere sectoren zoals logistiek.
Nu al krapte
Vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt in de industrie en de logistiek is nu al sprake van krapte. Dat verklaart de aanwezigheid komst van arbeidsmigranten. Nu komen jaarlijks nog ongeveer 100.000, voornamelijk Poolse, arbeidskrachten al dan niet tijdelijk naar Nederland. In 2015 zullen dat er volgens de ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) ruim 180.000 zijn. Bijna 40 procent van de bedrijven in de industrie geeft aan te overwegen met Midden- en Oost-Europese uitzendkrachten te gaan werken. Ongeveer een kwart van de bedrijven in de logistiek heeft dezelfde mening. Slechts 4 procent van de zakelijke dienstverleners overweegt om met Midden- en Oost-Europese uitzendkrachten te gaan werken. Van alle bedrijven die aangeven dat vergrijzing, nu of in de toekomst, bij hen gaat spelen geeft 14 procent aan dat dit een reden is om (meer) te gaan werken met Midden- en Oost-Europeanen. Het beeld van de werknemers uit Midden- en Oost Europa is dat zij hard werken, gemotiveerd en flexibel zijn. Bijna de helft van de bedrijven geeft aan dat Poolse arbeidskrachten de voorkeur hebben.
Verantwoording
De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op de meningen van 402 bedrijven, evenredig verdeeld over de sectoren industrie, logistiek en zakelijke dienstverlening. Binnen de doelgroep ging de aandacht uit naar bedrijven met meer dan 50 FTE. In deze groep waren het met name de HR Managers en General Managers, veelal verantwoordelijk voor personeelsbeleid, die hebben deelgenomen aan het onderzoek. Een fysiek exemplaar van de onderzoeksresultaten in boekvorm is op te vragen via een speciale website.